Olay ve resmi açıklama:
İstanbul Kongre Merkezi'nde düzenlenen Unreal x Jeton konserinde fenalaşan üç kişiden 2'si vefat ederken, bir kişinin tedavisi yoğun bakımda sürüyor. İstanbul Valisi Davut Gül olayla ilgili olarak kişilerin farklı uyuşturucu maddeler kullandığını açıkladı. Olay, hem kamuoyunda hem de sağlık çevrelerinde bağımlılığa ilişkin uyarıları yeniden gündeme taşıdı.
uzmanlardan gelen uyarılar:
Biruni Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Doç. Dr. Mehmet Hamdi Örüm bağımlılığı, 'bir maddeyi ya da bir davranışı zararlarını görmemize rağmen kontrol etmekte güçlük çekme ve sürdürme' olarak tanımlıyor. Örüm, 'Ne yazık ki tüm dünyada ve ülkemizde ciddi bir problem olmaya devam etmekte' diyerek, sorunun yaygınlığına dikkat çekti.
Örüm özellikle metamfetamin gibi maddelerin tehlikesine vurgu yaptı: 'Kullanan kişilerin belli bir kısmında psikotik bir sürece; şizofreni benzeri bir tabloya yol açabiliyor ve bunlar bazen geri dönüşsüz olabiliyor. Toplum sağlığını ciddi şekilde etkileyen bir madde.'
başlama nedenleri ve aile üzerindeki etkiler:
Uzmanlar, maddeye başlangıcın birçok farklı sebeple gerçekleşebileceğini; kişisel, ekonomik ve ailevi sorunların bireyleri maddeye itebileceğini belirtiyor. Örüm, 'Maddeye yöneldiği zaman tekrar bu sorunları daha fazla artıyor, bir kısır döngü ortaya çıkıyor' ifadesini kullanarak bağımlılığın süreklilik kazanmasının önündeki engelleri anlattı.
'Bir kereden bir şey olmaz' söylemi, maddeye başlangıçta sıkça görülen bir bahane olarak öne çıkıyor. Örüm bu yaklaşımı, madde satanların kişileri yönlendirmek için kullandığı bir yöntem olarak tanımlıyor ve aile ilişkilerinde, iş hayatında, uyku ve iştah gibi temel işlevlerde belirgin bozulmalara yol açtığını vurguluyor.
tedavi süreçleri ve başarıyı etkileyen faktörler:
Bağımlılıktan kurtulmanın ön koşullarından birinin kişinin motivasyonu olduğunu söyleyen Örüm, zorla getirilen hastaların tedavide başarı oranlarının genellikle daha düşük olduğunu aktarıyor. Tedavide ailenin, yakın çevrenin ve sosyal çevrenin destekleyici, suçlayıcı olmayan bir tutum sergilemesinin önemine dikkat çekiliyor.
Örüm, tedavi bileşenlerini şu şekilde özetliyor: ilaç tedavisi, psikoterapi, aile ve sosyal desteğin artırılması, iş hayatının düzenlenmesi, meşgale kazandırılması, spor ve hobi edinilmesi. Tedavinin bazen ayaktan, bazen yataklı veya her iki aşamayı içerecek biçimde planlandığını, kişinin durumuna, yaşına, kullandığı maddenin türüne ve bağımlılık şiddetine göre değiştiğini belirtiyor. Ayrıca 'Bağımlılık tedavisi dediğimiz için kişinin bir bağımlılıktan kurtulması ve bir daha hayat boyu hiçbir şekilde bağımlılık yapıcı bir şey kullanmaması demek değil ne yazık ki' uyarısında bulunuyor.
aile ve toplumun rolü:
Liv Hospital Ulus Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Dr. Kenan Temiz ise aile ve yakın çevrenin sürece nasıl destek vereceğini öğrenmesinin kritik olduğunu söylüyor. Temiz, yardım aramanın utanılacak bir durum olmadığını, devlet hastanelerinde ve özel sektörde madde bağımlılığı tedavisi veren merkezlerin bulunduğunu hatırlatıyor ve AMATEM gibi merkezlerin yaygınlaştırıldığını belirtiyor.
Temiz ailelerin sıkça yaptığı iki hatayı şu sözlerle aktarıyor: 'Birincisi çok eleştiriyor veya yargılıyoruz, onu dışlıyoruz. İkincisi ise arkasını topluyoruz; ayıp olmasın, adı çıkmasın diye davranınca kişinin maddeyle ilişkisinin sürmesine yol açıyoruz.' Bu durum, tedaviye başvurma ve kalıcılığı olumsuz etkiliyor.
sonuç ve çağrı:
Uzmanlar, konser gibi toplu etkinliklerde yaşanan ölümler ve ağır tabloların, madde bağımlılığının sadece bireysel bir sorun olmadığını; aileleri, sosyal çevreyi ve toplum sağlığını doğrudan etkileyen bir olgu olduğunu gösterdiğini vurguluyor. 'Bir kereden bir şey olmaz' yaklaşımının yaygınlığının ve satıcıların yönlendirmelerinin riskleri, toplumun farkındalığını artırma ve sağlık kurumlarına yönlendirme gerekliliğini öne çıkarıyor. Tedavi imkanlarının bilinmesi, suçlayıcı olmayan aile yaklaşımı ve erken yönlendirme, uzmanların belirttiği öncelikli müdahale alanları arasında yer alıyor.
UZM. DR. KENAN TEMİZ
