Konfederasyonlardan dijital dönüşüm uyarısı: Sosyal adalet için düzenleme şart
14. Çalışma Meclisi, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan’ın katılımıyla ATO Congresium’da "Çalışma Hayatında Dijital Dönüşüm" temasıyla toplandı. Toplantıda "Çalışma Hayatında Dijital Dönüşüm", "Dijitalleşmenin Çalışma Modelleri ve Sendikal Örgütlenmeye Etkileri" ve "Dijitalleşmenin Kamu Çalışma Hayatına Etkileri" başlıklı oturumlar gerçekleştirildi.
Genel değerlendirme
Memur Sendikaları Konfederasyonu (Memur-Sen) Genel Başkanı Ali Yalçın, Türkiye Kamu Çalışanları Sendikaları Konfederasyonu (Türkiye Kamu-Sen) Genel Başkanı Önder Kahveci, Hak İşçi Sendikaları Konfederasyonu (HAK-İŞ) Genel Başkanı Mahmut Arslan ve Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu (TÜRK-İŞ) Genel Başkan Yardımcısı Ramazan Ağar ilgili oturumlarda dijital dönüşümün çalışma hayatındaki etkilerini değerlendirdi.
Memur-Sen: Kamu hizmetlerinde dijital dönüşüm
Ali Yalçın, dijital dönüşümün yalnızca özel sektörü değil kamu yönetimi ve kamu hizmetlerini de güçlü biçimde etkilediğini belirtti. Bilişim sistemleri ve e-uygulamalar sayesinde hizmetlerin hızlandığını, hizmet kalitesi ve çeşitliliğinin arttığını söyledi.
Yalçın, Uluslararası Emek Konfederasyonu (ILC) çatısı altında yürütülen çalışmalara değinerek 25 ülke ve yaklaşık 30 milyon çalışanın bir araya getirildiğini aktardı. Dijitalleşmenin bazı meslekleri ortadan kaldırıp yeni meslekler yaratabileceğini; uzaktan ve esnek çalışma modelleriyle işyeri, mobbing ve iş kazası kavramlarının hukuki niteliğinin değiştiğini vurguladı.
Yalçın, dijital dönüşümün yönlendirilmesinin belirleyici olduğuna dikkat çekerek: "Dijital dönüşümün nasıl, kimin için ve hangi değerlerle yönetileceği meselesi önem arz ediyor." Algoritmaların çalışanları salt performansa indirgeyecek biçimde kullanılmasının kabul edilemez olduğunu ifade etti.
Türkiye Kamu-Sen: Sosyal adalet riski
Önder Kahveci, 14. Çalışma Meclisi'nin Türkiye'nin uzun vadeli hedeflerine katkı sağlayacağını belirtti ve dijital dönüşüm sürecinin doğru yönetilmemesi halinde sosyal adaletsizlikleri derinleştirebileceği, istihdamı daraltabileceği ve yeni kırılganlıklar yaratabileceği uyarısında bulundu. Kahveci, teknolojik ve sosyoekonomik adaletsizliklerin önlenmesinin öncelikli olduğunu vurguladı.
HAK-İŞ: Sosyal diyalog ve sosyal devlet vurgusu
Mahmut Arslan, Ekonomik ve Sosyal Konsey'in 2009'dan bu yana toplanamamasını eleştirerek Türkiye'nin endüstri ilişkilerinde sosyal diyalog mekanizmalarını işletmede yetersiz kaldığını söyledi. Arslan, bu mekanizmaların işletilmesini talep etti ve yeni çalışma biçimlerini değerlendirirken sosyal devlet sorumluluğundan uzaklaşılmaması gerektiğini belirtti.
Arslan, dijital dönüşüm sürecinde sosyal boyutun ihmal edilmemesi gerektiğini vurgulayarak: "Türkiye Cumhuriyeti sosyal bir devlettir. Sosyal devlet, güçlü karşısında zayıfın yanında duran devlettir. Devlet, işçi-işveren ilişkilerinde tarafsız bir hakem değildir, zayıfı korumakla yükümlüdür."
TÜRK-İŞ: Düzenlemeler ve çalışan hakları
Ramazan Ağar, dijitalleşmenin doğru politikalarla yönlendirilmediği takdirde çalışma yaşamında yeni eşitsizliklere ve güvencesiz çalışma biçimlerine yol açabileceğini söyledi. Ağar, sendikaların dijitalleşmeye karşı olmadığını, dönüşümün toplumsal refahı artıracak şekilde planlanması gerektiğini vurguladı.
Ağar, talepleri arasında uzaktan ve esnek çalışma modellerinin açık kurallara bağlanmasını, mesai ile dinlenme sürelerinin netleştirilmesini, çalışanların karar alma süreçlerinde söz sahibi olmasını ve dijital dönüşümün gerektirdiği eğitim maliyetlerinin çalışana yüklenmemesini saydı.
Ayrıca Ağar, dijitalleşme ve kayıt dışı istihdamın yanı sıra vergi adaleti, iş sağlığı ve güvenliği, zorunlu arabuluculuk uygulaması ve kıdem tazminatı gibi alanlarda düzenleme yapılması gerektiğini belirterek, emeğin korunmadığı bir ortamda kalıcı toplumsal refahın mümkün olmayacağını ifade etti.
Sonuç
Konfederasyonlar, dijital dönüşümün sunduğu fırsatlara dikkat çekerken sürecin doğru yönetilmesi, sosyal devlet ilkelerinin korunması ve kapsamlı düzenlemeler gerektiğini vurguladı. Katılımcılar, dijitalleşmenin çalışan hakları ve sendikal yapılar üzerindeki etkilerinin yakından takip edilmesi gerektiğini söyledi.
İŞÇİ VE MEMUR KONFEDERASYONLARININ GENEL BAŞKAN VE YÖNETİCİLERİ, DİJİTAL DÖNÜŞÜMÜN ÇALIŞMA HAYATINDAKİ YANSIMALARINA İLİŞKİN DEĞERLENDİRMELERDE BULUNDU.
