kolorektal kanserler ve erken tanının önemi
Kolorektal kanserler, kalın bağırsak ve rektumu etkileyen; dünya genelinde sık görülen ve ölümle sonuçlanabilen kanser türleri arasında yer alır. Hastalığın başlangıcı sıklıkla sessiz olduğundan erken dönemde belirtiler gözden kaçabilir. Medipol Bahçelievler Üniversite Hastanesi'nden Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Osman Civil, erken tanının tedavi başarısını belirgin şekilde etkilediğini vurguladı.
poliplerden kansere uzanan süreç
Prof. Dr. Civil'e göre kolorektal kanserlerin gelişiminde üç ana yol bulunuyor: ailevi, kalıtımsal ve polip kaynaklı. Vakaların yaklaşık %70'inin poliplerden başladığı; poliplerin kalın bağırsağın iç yüzeyinde önce iyi huylu oluşumlar olarak ortaya çıktığı ve 5 ila 15 yıl içinde farklılaşarak kansere dönüşebildiği belirtildi. Kalıtımsal geçiş oranı %5-10, ailevi yatkınlık ise %10-15 olarak aktarıldı.
risk faktörleri: değiştirilebilir ve değiştirilemeyenler
Değiştirilebilir risk faktörleri arasında obezite, diyabet ve insülin direnci, fiziksel aktivite yetersizliği, yüksek kırmızı veya işlenmiş et tüketimi, sigara ve alkol sayıldı. Değiştirilemeyen faktörler ise ileri yaş, aile öyküsü, ırk, cinsiyet ve mevcut polipler olarak sıralandı. Prof. Dr. Civil, bu ayrımın tarama stratejileri ve önleyici müdahalelerin planlanmasında yol gösterici olduğunu söyledi.
tarama ve önleme önerileri
Dünya Sağlık Örgütü önerilerine atıfta bulunan Prof. Dr. Civil, taramanın hayat kurtardığını belirtti: 45 yaşından itibaren yılda bir gaitada gizli kan testi, 5 yılda bir rektosigmoidoskopi ve 10 yılda bir kolonoskopi öneriliyor. Aile öyküsü olan bireylerde tarama yaşlarının daha erken döneme, bazı durumlarda 20'li yaşlara çekilebildiği ifade edildi.
tedavi: multidisipliner yaklaşımın önemi
Kolorektal kanser tedavisinde genellikle primer tedavi cerrahidir ancak tedavi planı multidisipliner ekiplerce belirlenir. Cerrahi, onkoloji, radyasyon onkolojisi, nükleer tıp ve radyoloji uzmanlarının ortak çalışmasıyla hasta bazlı kararlar alınır. Hastalığın evrelendirilmesi ise BT, MR ve PET-CT gibi görüntüleme yöntemleriyle yapılır ve tedavi bu değerlendirmelere göre şekillenir.
MEDİPOL SAĞLIK GRUBU’NDAN GENEL CERRAHİ UZMANI PROF. DR. OSMAN CİVİL
