Köklü üretim geleneği yaşatılıyor
Denizli’nin Tavas ilçesi Kızılcabölük Mahallesi’nde yaklaşık 650 yıllık geçmişe sahip olan çarpına pekmezi üretimi, bu yıl bağ bozumu ile birlikte yeniden başladı. Yapım süreci, köy sakinlerinin karşılıklı yardımlaşmasına dayanan imece usulü ile yürütülüyor ve geleneksel yöntemler titizlikle korunuyor.
Üretim aşamaları:
Bağlardan toplanan üzümler önce köydeki çarpınalara taşınıyor. Daha sonra üzümler mengenelerde sıkılarak suyundan ayrılıyor. Elde edilen üzüm suyu olan şıra, ilk olarak ön kaynatma işlemine tabi tutuluyor; bu aşamada şıraya aktoprak ilave edilerek çekirdek kırıkları ve kalıntıların dibe çökmesi sağlanıyor. Dinlendirilen şıra süzülerek dığan adı verilen büyük kaplara aktarılıyor.
Pekmez ocağında, odunla yakılan ateş üzerinde şıranın kaynatılmasıyla üretim devam ediyor. Kaynatma süreci, tecrübe gerektiren bir iş olup, üzüm suyunun kıvama gelmesi için yaklaşık dört saat süren bir işlem uygulanıyor. Kaynayan pekmez, elde edildikten sonra bir gün dinlendiriliyor ve daha sonra ambalajlanarak tüketime hazır hale getiriliyor.
Toplumsal boyut ve önemi:
Bu üretim biçimi yalnızca bir gıda maddesinin ortaya çıkışı değil; aynı zamanda köy içi dayanışmanın, kuşaktan kuşağa aktarılan bilgeliğin ve yerel kültürün korunmasının bir aracı. Komşuların sırayla birbirine yardım ettiği bu süreç, hem iş gücünü paylaştırıyor hem de sosyal bağları güçlendiriyor. Yerelde sürdürülen bu uygulama, geleneksel mutfak ve üretim tekniklerinin canlı tutulmasında önemli bir rol oynuyor.
Çarpına pekmezi üretiminin başlamasıyla Kızılcabölük’teki bağ bozumu ve imece geleneği, aynı ritüeli sürdüren yeni nesillerle birlikte devam ediyor.
TAVAS’IN KIZILCABÖLÜK MAHALLESİ’NDE YAKLAŞIK 650 YILDIR SÜRDÜRÜLEN GELENEKSEL ÇARPINA PEKMEZİ YAPIMI BU YIL DA BAŞLADI. BAĞ BOZUMU İLE BİRLİKTE BAŞLAYAN ÜRETİM, İMECE USULÜYLE KOMŞULARIN DAYANIŞMASI EŞLİĞİNDE GERÇEKLEŞTİRİLİYOR.
