zetrin nedir ve nasıl hazırlanır:
Erzincan’ın Kemaliye ilçesine özgü zetrin, yaklaşık 120 bitkiden oluşan geleneksel bir baharat karışımıdır. Kökeni asırlara dayanan bu harman, doğada mart ayında filizlenen bitkilerin kasım ayına kadar toplanmasıyla başlar. Toplanan otlar gölge ortamda kurutulur, çuvallarda bir yıl kadar bekletilir ve kuruduktan sonra eski usulde taş dibeklerde dövülerek ya da günümüzde robotla çekilerek karıştırılır.
Hazırlanan zetrin genellikle kurutulmuş taş fırın ekmeği üzerine, ekmeğin ıslatılmasıyla servis edilir. Ayrıca zeytinyağı ve peynir üzerine serpilerek ya da patates salatasında kullanılmakla birlikte pişen yemeklere atılmaz.
kullanımı ve sağlık iddiaları:
Yörede şifalı bir karışım olarak bilinen zetrin, hem lezzet hem de sağlık amacıyla tercih ediliyor. Üniversitesi öğrencileri tarafından yapılan tez çalışması sonucunda, zetrinin vücutta bağışıklık sistemini artırıcı etkiler gösterdiği açıklanmıştır. Emek isteyen üretimi nedeniyle, bu geleneğin korunması yerel topluluk ve kültür açısından önem taşıyor.
nesilden nesile bir üretim hikayesi:
Osman Birler, zetrin yapımını dedesinin başlattığını, daha sonra babası Mehmet Birler tarafından sürdürüldüğünü ve ailede yaklaşık 50 yıldır devam ettiğini, şimdi ise kendisinin üretimi üstlendiğini söylüyor.
Osman Birler, zetrini şöyle anlatıyor: "Babamdan sonra 20 yıldır ben Zetrin yapıyorum. Doğada yetişen şifalı bitkileri topluyoruz. Munzur Dağı eteklerinden Sarıçiçek Yaylasından şifalı otları topluyoruz Gölge ortamda kurutulur. Çuvallarda biriktiriyoruz bir yıl boyunca süren süreçte bu şekilde bekletiyoruz en son yapraklar sararana kadar toplanan bitkileri harmanlıyoruz. 120 çeşit bitki kurutulduktan sonra eskiden taş dibeklerde dövülerek karıştırılırdı şimdilerde robotta çekiliyor. Kurutulmuş taş fırın ekmeği ıslatılarak sofralara gelir. İşte bu ıslatılmış ekmeğe dökülerek tüketilir. Patates salatasında ayrıca zeytinyağına ve peynirin üzerine dökülerek tüketilir. Pişen yemeğe atılmaz."
Günümüzde üretim zahmetli olduğu için zetrin, az sayıda köylü tarafından hazırlanıyor; bu da üretimin azalmasına ve tariflerin bölge içinde sınırlı kalmasına neden oluyor. Yerel üreticiler ve akademik çalışma sonuçları, zetrinin hem kültürel miras hem de potansiyel sağlık yararları açısından daha fazla ilgi görmesini sağlama potansiyeli taşıyor.
DOĞANIN HEDİYESİ: 120 BİTKİDEN OLUŞAN ZETRİN BAHARATI YENİDEN KEŞFEDİLİYOR
