Kemah'da güneşle kristalize olan tuzun üç aylık serüveni
Erzincan'ın Kemah ilçesinde, yaklaşık 3 bin yıllık geleneksel yöntemlerin izlerini taşıyan tuz üretimi günümüzde de sürüyor. Sera görünümündeki yüzlerce havuza doldurulan tuzlu su, güneşin etkisiyle buharlaşıp kristal tuza dönüşüyor; ortaya çıkan ürün hem yerel tüketimde hem de Türkiye'nin birçok kentine gönderiliyor.
tarih ve ocak geçmişi:
Kömür köyünde bulunan tuz ocağının geçmişi yaklaşık 460 yıl öncesine kadar izleniyor. Osmanlı döneminde bölgedeki bazı ocakların Ermeniler tarafından işletildiği, daha sonra uzun yıllar Tuz İşletmeleri Genel Müdürlüğü çatısı altında üretim yapıldığı, nihayetinde tesisin özelleştirildiği biliniyor. Ünlü seyyah Evliya Çelebi de Seyahatnamesi'nde bu üretim merkezlerinden övgüyle söz etmiş, bölgenin tuz üretim geleneğinin derinliğine dikkat çekmişti.
üretim süreci ve dağıtım:
Tesis yaklaşık 250 bin metrekarelik bir alana yayılıyor. Yerin yaklaşık 100 metre derinliğindeki tünellerden çıkan tuzlu su, sayıları yaklaşık 150 olan havuzlara aktarılıyor. Güneşin sıcaklığıyla suyun buharlaşmasının ardından havuzlarda kalan kristal tuzlar, işçiler tarafından el emeğiyle toplanıyor. Üretim sezonu, işletme sahibinin de belirttiği gibi haziran ortasından eylül ortasına kadar yoğunlaşıyor.
Metin Tanrıkulu süreci şöyle anlatıyor: Kaynağından suyla erimiş olarak gelen tuz, havuzlara alınarak burada güneşin sıcaklığı ile buharlaştırılıp tekrar kristalize ediliyor. Bunun için havanın sıcak olması önemli. Burada üretilen tuzda herhangi bir kimyasal katkı bulunmuyor ve bu özelliğiyle özellikle peynir üreticileri, yaylacılar ve salamuracılar tarafından tercih ediliyor.
Kemah tuzu başta Doğu Anadolu olmak üzere İstanbul, Bursa, Ankara, Erzurum, Trabzon ve İzmir gibi kentlerde satılıyor. Üretimin kısa bir döneme sıkışması, emek yoğun bir toplama sürecini beraberinde getirirken, elde edilen ürünün lezzeti ve gıda ürünlerinin raf ömrünü uzatma niteliği bölge ekonomisine katkı sağlıyor.
ERZİNCAN’IN KEMAH İLÇESİNDE YAKLAŞIK 3 BİN YILLIK GELENEKSEL YÖNTEMLERLE TUZ ÜRETİMİ YAPILIYOR. SERA GÖRÜNÜMÜNDEKİ YÜZLERCE HAVUZA DOLDURULAN TUZLU SU, GÜNEŞ ALTINDA BUHARLAŞTIRILARAK KRİSTAL TUZA DÖNÜŞTÜRÜLÜYOR
