kayıt dışı istihdamın yarattığı riskler:
Erzurum Sosyal Güvenlik İl Müdürü Nizamettin Durmuş, kayıt dışı istihdamın hem bireysel hem de kamusal düzeyde ciddi zararlar doğurduğunu vurguladı. Durmuş, çalışanların Sosyal Güvenlik Kurumu'na hiç bildirilmemesi ya da çalışma gün ile ücretlerinin eksik gösterilmesinin hukuki ve sosyal güvenlik açısından büyük risk barındırdığını belirtti.
İl Müdürü, sigortalı çalışmanın anayasal bir hak ve yasal bir zorunluluk olduğunu ifade ederek, "Çalışanın rızası olsa bile hukuken mümkün değil" sözleriyle işverenlerin sigortasız işçi çalıştırma ve çalışanların bu duruma rıza göstermesinin yasal geçerliliğinin bulunmadığını açıkladı. Ayrıca emekli, dul ve yetim aylığı alanlar ile sosyal yardım yararlanıcılarının hak kaybı yaşamamak için kayıt dışı çalışmaya yöneldiği tespitinin bulunduğunu kaydetti.
kayıt dışı çalışanların kayıpları:
Durmuş, kayıt dışı istihdam edilen kişilerin sosyal güvenlik şemsiyesinden koparıldığını ve temel haklardan mahrum kaldığını sıraladı: emeklilik hakkı elde edememe, iş göremezlik durumunda malullük aylığı alamama, vefat hâlinde aileye ölüm aylığı bağlanmama, işsizlik sigortasından yararlanamama, Genel Sağlık Sigortası (GSS) primlerini kendi bütçelerinden ödeme zorunluluğu ile kıdem, ihbar tazminatı ve yıllık izin gibi özlük haklarından yoksun kalma.
işverenlere yönelik hukuki ve mali sonuçlar:
SGK uygulamalarının amacının cezalandırmak değil rehberlik olduğunu belirten Durmuş, tespit edilen kayıt dışı istihdamın işletmeler açısından ağır sonuçlar doğuracağını hatırlattı. Buna göre işletmeler yüksek idari para cezaları ile karşılaşabilir, prim teşvikleri iptal edilebilir ve olası iş kazalarında ticari faaliyetlerin durma noktasına gelmesine yol açabilecek yasal yükümlülüklerle muhatap olabilirler. Kayıt dışı istihdamın piyasa dengesini bozduğu, haksız rekabete ve vergi kaybına neden olduğu da vurgulandı.
ödeme zorunlulukları ve şeffaflık:
Çalışma hayatında şeffaflığın sağlanması için ücret ödemelerinin banka kanalıyla yapılması gerektiğini söyleyen Durmuş, mevzuat gereği Türkiye genelinde 3 ve daha fazla işçi istihdam eden işletmelerde net ücret ödemelerinin bankalar aracılığıyla gerçekleştirilmesinin yasal zorunluluk olduğunu hatırlattı. Bu kurala uymayan işletmelere, her bir çalışan ve her bir ihlal ayı için katlanarak artan idari para cezaları uygulanmaktadır.
Çalışanların sigorta primlerinin doğru yatırılıp yatırılmadığını e-Devlet (www.turkiye.gov.tr) üzerinden, ALO 170 Çalışma ve Sosyal Güvenlik İletişim Merkezi’ni arayarak veya Sosyal Güvenlik Merkezlerine şahsen başvurarak öğrenebileceklerini belirten Durmuş, sigortasız çalıştırılan veya ücreti eksik bildirilen işçilerin ihbar ve şikâyetlerini ALO 170, CİMER ya da SGK il/ilçe müdürlükleri üzerinden iletebileceklerini duyurdu.
Durmuş, mesajını "Sigorta ile iş güvende, işçi güvende; gelecek güvende" ifadesiyle tamamladı ve işverenlere, çalışan taleplerine taviz vermeyerek ileride karşılaşılabilecek ağır idari yaptırımların önüne geçmelerini tavsiye etti.
ERZURUM SOSYAL GÜVENLİK İL MÜDÜRÜ NİZAMETTİN DURMUŞ, KAYIT DIŞI İSTİHDAMIN HEM ÇALIŞANLAR HEM İŞVERENLER HEM DE DEVLET İÇİN CİDDİ RİSKLER BARINDIRDIĞINI BELİRTEREK, "SİGORTA İLE İŞ GÜVENDE, İŞÇİ GÜVENDE; GELECEK GÜVENDE" UYARISINDA BULUNDU.
