Kastamonu kaynaklı tıbbi mantarlardan yara iyileştirici patch geliştirme projesi
Kastamonu Üniversitesi Tıp Fakültesi öncülüğünde İstanbul Üniversitesi, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi ve Marmara Üniversitesi iş birliğiyle yürütülen çalışma kapsamında, basınç ülseri (yatak yarası) tedavisine yönelik mantar bazlı patch (yakı) geliştiriliyor. Projede görev alan 19 akademisyen, Kastamonu ormanlarında toplanan Ganoderma Lucidum (Reişi Mantarı), Laetiporus Sulphureus (Kükürt Mantarı) ve Amanita Caesarea (İmparator Mantarı) türlerinin fitokimyasal içeriklerini kullanıyor.
Projenin kapsamı ve hedefleri
Araştırma, mantarların antioksidan, antiinflamatuvar ve yara iyileştirici özelliklerinden yararlanarak basınç ülserlerinin tedavisini hızlandırmayı ve yan etki profilini azaltmayı hedefliyor. Çalışmanın amacı geleneksel yöntemlere kıyasla daha etkili, doğal temelli ve ekonomik olarak katkı sağlayabilecek bir tedavi alternatifi sunmak.
Projenin motivasyonu
Projenin mentörlüğünü yapan Doç. Dr. Çiğdem Sevim, projenin doğuşunu şöyle anlattı: "Hocalarımızla oturduğumuzda ’şehrimiz için ne yapabiliriz’ diye düşündüğümüzde Kastamonu bölgesinde yaşlı popülasyonunun çok fazla olduğunu keşfettik. Kastamonu, Türkiye’nin en yaşlı ikinci şehirlerinden bir tanesi. Genel itibarıyla da palyatif servislerde özellikle yaşlılarımızın çok ciddi olan basınç ülserleriyle (yatak yarası) karşı karşıya kaldıklarını gördük. Hem konforları hem mali tablolar, yaralar sebebiyle iyiye gitmiyor ve sağlıklı bir süreç geçiremiyorlar. Acaba onlar için ne yapabiliriz gibi bir yerden hipotezimizin temeli kurulmuş oldu. Kastamonu’da mantar türlerinin çok fazla olduğu için böyle bir fikirle yola çıktık".
Teknoloji, prototip ve patent planı
Proje ekibi, mantar özlerinin farklı dozaj ve oranlarda entegre edildiği taşıyıcı sistemler geliştiriyor. Doç. Dr. Sevim çalışmaların ilerleyişi hakkında şunları belirtti: "Projenin üzerinde bir yılı aşkın süredir çalışıyoruz. Bu süreçte üç tane yerel olan farklı mantar türünü aldık. Bunların optimizasyonları yapıldı. Bu mantar türlerinden taşıyıcı bir sistem yaparak kişilerin bütün yaralarını geçirmeyi değil de kişilerin bağışıklık sistemlerini güçlendirmeyi ya da sağlıklı olan dokularını ve hücrelerini daha prolifere olmasına, sağlıklı olan kesimin çoğalmasını aktifleştirmek üzere bu mantarları bir araya getirdik. Bu taşıyıcı sistemin içerisine farklı dozajlarda, farklı oranlarda entegre ettik. İlk prototipimiz de üç ay sonra çıkacak ve patent süreciyle bu süreç devam etmiş olacak".
Çalışma yöntemi ve üniversiteler arasındaki iş paylaşımı
Projede Orman Fakültesi mantar temini, kurutma, etken madde izolasyonu ve optimizasyonda aktif rol oynuyor. İstanbul Üniversitesi ise biyoteknoloji ve farmasötik toksikoloji kapsamında toksikolojik analizleri ve taşıyıcı sistemlere yükleme çalışmalarını yürütüyor. Doç. Dr. Sevim proje ekibinin kapsamını ve yöntemi özetledi: "Projeyle hedefimiz hücreden dokuya komple her yönlü analizlerini yapabilmek. Yani kaliteli ve güvenilir bir ürünün ortaya çıkması amacımız. Çünkü toksikoloji (zehir bilimi) kısmını yapmadan ya da hücresel deneylerini yapmadan ya da doku bütünlüğü üzerinde neler ortaya çıkartıyor, bunları bilmeden tahmin edersiniz ki bu ürünlerin güvenilir olduğunu söyleyemeyiz. İki yıllık süreç içerisinde biz 4 farklı üniversiteden aslında 19 akademisyenin,, benim mentörlüğümde bir araya geldiği bir projeden bahsediyoruz. Bunun içerisind e Orman Fakültemiz çok aktif rol oynuyor. Mantarların temini, mantarların kurutulması, etken maddelerin izolasyonu ve bunların optimizasyon noktasında bizlere büyük katkı sağlıyor. İkinci aşama olarak İstanbul Üniversitesi’nde biyoteknoloji ve farmasötik toksikoloji kapsamında hem toksikolojik analizlerinin yapılması hem de taşıyıcı sistemlerin içerisine bu optimize edilmiş mantar örneklerimizin yüklenmesi aşaması yapılıyor. Biz, projemizde şu anda bu aşamadayız. Çalışmalarımız devam etmektedir. Çünkü üç ayrı mantar türünden üç ayrı taşıyıcı sistem yapacağımız için biz, ilk mantarın hem deneyleri hem analizlerini bitirip taşıyıcı sisteminin oluşturulması noktasında aslında ilkini tamamladık. 2-3 ay sonra çıkacak prototipimiz buna örnek olacak. Akabinde ikinci aşamaya geçeceğiz. Diğer iki mantarı da aynı şekilde yapıp inşallah zamanında projeyi bitirmeyi hedefliyoruz".
Bütçe, süre ve beklentiler
Proje Kastamonu Üniversitesi’nin Bilimsel Araştırma Projeler Kurumu tarafından ihtisas projesi olarak desteklenmiş olup, Doç. Dr. Sevim projenin mali yapısını şöyle aktardı: "Projemiz Kastamonu Üniversitesi’nin Bilimsel Araştırma Projeler Kurumu tarafından ihtisas projesi adı altında desteklendi. Çünkü Kastamonu, ormancılık bakımından Türkiye’nin önde olan şehirlerinden bir tanesi. Bu projeler de Cumhurbaşkanlığının desteğiyle birlikte bizlere ulaşmış oldu. Projemiz 2 milyon liradan daha fazla bir bütçeye sahip ve 2 yıllık bir süreç içerisinde inşallah biz de ülkemize bu ürünleri patentli bir şekilde kazandırmış olacağız".
Beklenen sonuç: Projenin tamamlanmasıyla geliştirilecek mantar bazlı patchin prototipi ve patent başvurusu öngörülüyor; amaç hem klinik etkinliği artırmak hem de ekonomik değer yaratmak.
KASTAMONU ÜNİVERSİTESİ TARAFINDAN TÜRKİYE’DE VE DÜNYA GENELİNDE ÖNEMLİ BİR SAĞLIK SORUNU OLAN BASINÇ ÜLSERLERİNİN TEDAVİSİNE YÖNELİK TIBBİ MANTARLARIN İÇERİKLERİNİN KULLANILARAK ETKİLİ PATCH (YAKI) TEKNOLOJİSİ GELİŞTİRİLDİ.
