Kastamonu ormanlarından patentli güneş koruması
Kastamonu Üniversitesi öğretim üyeleri, kent ormanlarında yetişen ayı, kanlıca ve reishi mantarlarının doğal özlerini kullanarak üç yıllık bir çalışmanın sonunda SPF 25+ koruma sağlayan bir güneş kremi formülasyonu geliştirdi. Ürün, Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillendi ve sentetik UV filtreleri kullanılmadan formüle edildi.
geliştirme süreci ve bileşenler:
Çalışmayı yürüten ekipte Kastamonu Üniversitesi Fen Fakültesi Kimya Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Temel Kan Bakır ile Orman Fakültesi Doğa Koruma ve Biyoçeşitlilik Yönetimi Bölümü Başkan Yardımcısı Dr. Öğretim Üyesi Mertcan Karadeniz yer alıyor. Araştırmada öncelikle hangi mantar türlerinin güneş koruyucu olarak kullanılabileceği tespit edildi; doğadan toplanan örneklerden laboratuvar ortamında ekstraktlar elde edilip krem formülasyonu oluşturuldu.
Karadeniz, projenin destek almadan yürütüldüğünü belirterek, "3 yılın sonunda güneş kremi projemizin patentini almış olduk" dedi. Patent başvurusu özellikle Lactarius deliciosus (kanlıca) mantarının 25 faktör güneş kremi olarak kullanımı üzerine yapıldı. Araştırma ekibi, sadece mantar ekstratı kullanarak yaklaşık 28 faktör civarında koruyuculuk sağladıklarını aktardı.
bilimsel dayanak ve gelecek planları:
Prof. Dr. Temel Kan Bakır, mantarların fenolik birleşikleri ve doğal antioksidan içeriklerinin UV dalga boylarında (yaklaşık 250 nm ile 400–450 nm aralığı) aktif olduğunu tespit ettiklerini söyledi. Bakır, çalışmanın amacının kimyasal bariyerler yerine doğal bileşiklerle bir UV bariyeri oluşturmak olduğunu ve literatürde mantarlardan böyle bir güneş kremi üretimine rastlamadıklarını belirtti; bu yönüyle ürünün kendileri için "ilk ve tek" olduğunu vurguladı.
Geliştirilen kremde kullanılan destekleyici bileşenlerle birlikte şu an için elde edilen koruma SPF 25+ seviyesinde raporlandı; ekip, formülasyondaki iyileştirmelerle bu değeri SPF 50+ seviyesine çıkartabileceklerini aktarıyor. Bakır, "50+ faktöre kadar çıkarabileceğimizi biliyoruz" ifadelerini kullandı.
ticarileştirme ve toplumsal fayda:
Prototip aşamasındaki ürünün üretimi için birçok firma ile görüşmeler devam ediyor. Araştırmacılar, formülasyonun sentetik UV filtreleri içermemesi ve antioksidan etkisi nedeniyle hassas ciltler için uygun bir alternatif olabileceğini belirtiyor.
Kastamonu Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Ahmet Hamdi Topal ise çalışmayı, üniversitenin bulunduğu coğrafyanın doğal zenginliklerini bilimsel yöntemlerle işleyerek topluma katkı sağlamaya yönelik bir örnek olarak niteledi ve sağlık ile kozmetik alanında sürdürülebilir, çevre dostu içeriklerle değer üreten projelerin desteklenmeye devam edeceğini söyledi.
KASTAMONU ÜNİVERSİTESİ ORMAN FAKÜLTESİ DOĞA KORUMA VE BİYOÇEŞİTLİLİK YÖNETİMİ BÖLÜMÜ BAŞKAN YARDIMCISI DR. ÖĞRETİM ÜYESİ MERTCAN KARADENİZ, ““MANTAR EKSTRATINI KULLANARAK 25 FAKTÖRLÜK GÜNEŞ KREMİ GELİŞTİRDİK. 3 YILIN SONUNDA GÜNEŞ KREMİ PROJEMİZİN PATENTİNİ ALMIŞ OLDUK” DEDİ.
