zirvede ana mesaj: dezenflasyon sürse de enerji belirleyici
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Dr. Fatih Karahan, İstanbul Finans Merkezi Ziraat Bankası Salonu’nda düzenlenen 'Yatırımın Yeni Odağı: Geleceğe Değer Üretmek Zirvesi'nde yaptığı konuşmada, dezenflasyon sürecinde kaydedilen ilerlemenin jeopolitik gelişmeler ve enerji fiyatları nedeniyle bu yıl yavaşladığını vurguladı. Karahan, özellikle 2026 yılında enflasyonun seyrinde enerji fiyatlarının öne çıktığını belirtti.
enflasyon trendleri ve ana eğilim göstergeleri:
Başkan Karahan, yakın dönem verilerinin dezenflasyonda önemli yol alındığını gösterdiğini söyleyerek, Mayıs 2024'te yüzde 75,5 seviyesine yükselen enflasyonun uygulanan politikalarla gerilediğini aktardı. Buna göre yıllık enflasyon, Nisan ayındaki yüzde 32,4 seviyesinden 2,6 puan gerileyerek Eylül ayı itibarıyla yüzde 29,7 oldu. Karahan, enflasyonun ana eğilimini daha iyi anlamak için ana eğilim göstergelerine baktıklarını ifade etti ve üç aylık ortalamaların Temmuz'dan itibaren gerilemeye işaret ettiğini söyledi.
Yıllıklandırılmış ana eğilim, savaş döneminde yüzde 30'lar seviyesine yükselirken, Eylül itibarıyla yüzde 23,7 seviyesine indi. Karahan, ana eğilimin mevcut yıllık enflasyonun yaklaşık 6 puan altında seyretmesinin arz yönlü baskılar sönümlenirse dezenflasyonun hızlanabileceğine işaret ettiğini belirtti.
alt grup verileri: enerji dışındaki gerileme
Konuşmasında alt gruplara ilişkin ayrıntılara da yer veren Karahan, Eylül itibarıyla savaşın olumsuz etkilerinin belirgin olduğu enerji grubu dışındaki tüm ana gruplarda yıllık enflasyonun geçen yıla kıyasla gerilediğini aktardı. Hizmet grubunda yıllık enflasyon geçen yıla göre 7 puan azalarak yüzde 37,7 seviyesine geriledi.
Gıda ve alkolsüz içecekler grubunda yıllık enflasyon, geçen yılki yüzde 36,1'den yüzde 27,6'ya geriledi; Karahan, bunun geçen yıl olumsuz hava koşullarından etkilenen tarımsal üretimdeki toparlanmayla desteklendiğini belirtti. Temel mallarda ise yıllık enflasyon yüzde 19,9'dan yüzde 15,9'a indi.
Enerji grubunda ise yıllık fiyat artışı yüzde 46,1 ile geçen yılın yaklaşık 11 puan üzerinde gerçekleşti. Karahan, dezenflasyon sürecindeki ivme kaybının esas olarak jeopolitik gelişmelerin enerji fiyatları üzerindeki etkisinden kaynaklandığını değerlendirdiklerini söyledi.
hizmet enflasyonunda ayrışma ve beklenen riskler:
Hizmet alt kalemlerinde ayrışma olduğuna dikkat çeken Karahan, kira artışlarının son dönemde yavaşladığını ve hizmet enflasyonunda kira kaynaklı ataleti azalttığını belirtti. Eğitim hizmetleri ise Eylül ayındaki artışlarla birlikte öngörülenden yüksek seyretmeye devam etti. Ulaştırma hizmetlerinde yıllık enflasyon yüzde 44 seviyesinde seyrederken, haberleşme hizmetleri enflasyonu geçen yıla kıyasla belirgin şekilde yükselerek yüzde 44 düzeyine ulaştı.
Karahan, önümüzdeki dönemde fiyatlara ilişkin en önemli risklerin enerji ve enerji dışı emtia fiyatlarındaki yukarı yönlü hareketler, iç talep şartları ve beklentiler olduğunu vurguladı. İç talebin dezenflasyona desteğinin sürmesinin önemine işaret ederek, yılın ilk yarısına ilişkin milli gelir verileri ve üçüncü çeyreğe ilişkin göstergelerin iç talebin zayıf seyrettiğine işaret ettiğini söyledi. Temmuz itibarıyla altın hariç perakende satış büyümesinin yavaşlaması ve kart harcamalarındaki sınırlı çeyreklik artışlar da talepteki zayıflığı teyit ediyor.
Zirveye Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Cumhurbaşkanlığı Yatırım ve Finans Ofisi Başkanı Ahmet Burak Dağlıoğlu, Türkiye Varlık Fonu Genel Müdürü Salim Arda Ermut ve çok sayıda davetli katıldı.
TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI (TCMB) BAŞKANI DR. FATİH KARAHAN, AÇIKLAMALARDA BULUNDU.
