Karadeniz kapanışı Adana limon ve mandalinasını bahçede bıraktı
Adana, Türkiye'nin en önemli narenciye merkezlerinden biri olarak bu yıl hasat döneminde karşı karşıya kaldığı lojistik darboğazla üreticisini zorluyor. Limon ve erkenci mandalina fiyatları, beklentilerin gerisinde kalarak bahçede bekleyen ürün miktarını artırdı. Sektör temsilcileri, Karadeniz'de gemi trafiğinin kapanmasının ihracat maliyetlerini yükselttiğini ve üretimin planlandığı gibi sürdürülemediğini ifade ediyor.
Fiyatlar ve piyasadaki baskı:
Bu sezon Adana'da limonun bahçede kilogram fiyatı başlangıçta 8-12 lira bandında alıcı bulurken, şu anda 5 liraye kadar geriledi. İç piyasada limon fiyatları genel olarak 4-6 lira aralığında seyrederken, 55 milimetrenin altındaki küçük boy limonlar alıcı bulmayıp ağaçta kalıyor. Depolardaki önceki dönem stokları ile Arjantin ve Güney Afrika kaynaklı ürünlerin piyasaya girişi de fiyatlar üzerinde ek baskı oluşturdu.
Erkenci mandalinada da durum benzer: kesim tarihi 29 Eylül, ihracat tarihi 6 Ekim olarak açıklanan üründe ilk hasatta kilogram fiyatları 8-10 lira düzeyindeyken, nakliye ve ihracat sorunları nedeniyle bahçede fiyatlar 5-7 lira bandına geriledi.
Lojistik maliyetleri ve alternatif talepleri:
Yüreğir Ziraat Odası Başkanı Mehmet Akın Doğan, ürünlere talep olduğunu ancak Karadeniz'de gemi trafiğinin kapalı olması nedeniyle ürünlerin istenilen ölçüde gönderilemediğini belirtiyor. Tırla yapılan sevkiyatların Rusya ve Ukrayna'ya maliyetinin 9-10 bin dolar düzeyine çıktığını, oysa gemiyle aynı taşımanın yaklaşık 3 bin dolar civarında olduğunu vurguluyor. Bu farkın üretici ve tüccarın üzerinde ciddi baskı yarattığını, fabrikaların yeterli kapasitede çalışamadığını söylüyor.
Doğan, sektör olarak geçtiğimiz hafta Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz ile görüşme yaptıklarını, Karadeniz trafiğine alternatif güzergahların değerlendirilmesini talep ettiklerini anlattı. Görüşmede özellikle Hatay'ın Erzin ve Dörtyol ilçeleri üzerinden demiryolu bağlantısıyla Gürcistan güzergahının kullanılmasının gündeme geldiği ve konuyla ilgili çalışma istenildiği bildirildi.
Üretici, tüccar ve işgücü üzerindeki etkiler:
Geçmiş yıllarda bu dönemde ürünlerin önemli bölümünün tüccara satılarak yurt dışına gönderildiğini hatırlatan Doğan, bu yıl kesim ve ihracat tarihlerine rağmen çok sayıda ürünün bahçelerde beklediğini aktarıyor. Ürünün kesilmesi için karşı taraftan talep olması ve gönderimin ekonomik olması gerektiğini belirten Doğan, 'Talep var ama gönderim ekonomik olmadığında ihracat yapılamıyor. Bu nedenle çiftçi kara kara düşünüyor, tarım işçilerimizin önemli bir bölümü de boşta kalıyor' diyor.
Mevcut durumda üreticiler, depodaki stoklar ve dış piyasa rekabeti ile birlikte artan taşıma maliyetlerinin yarattığı sıkışmayı aşmak için alternatif ihracat yollarının bir an önce devreye alınmasını bekliyor. Sektör temsilcileri, Karadeniz rotasının yeniden açılmasının ya da kara ve demiryolu alternatiflerinin uygulanmasının fiyatlar ve üretimin hareketlenmesi açısından belirleyici olacağı görüşünde.
Öne çıkan veriler: limon bahçede 5 TL, iç piyasa 4-6 TL; mandalina bahçede 5-7 TL; limon kesim tarihi 11 Eylül, ihracat 21 Eylül; tırla sevkiyat 9-10 bin dolar, gemiyle yaklaşık 3 bin dolar.
TÜRKİYE’NİN EN ÖNEMLİ NARENCİYE ÜRETİM MERKEZLERİNDEN ADANA’DA LİMONUN BAHÇEDE KİLOGRAM FİYATI 5 LİRAYA, MANDALİNA İSE 5-7 LİRAYA KADAR GERİLEDİ.
