Karadeniz çoban köpeğinin nesli tehlikede
Doğu Karadeniz'in yüksek rakımlı yaylalarında, Samsun'dan Artvin'e kadar uzanan alanlarda yetişen ve sürü koruyucusu olarak bilinen Karadeniz çoban köpeği, yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. Bölgedeki yetiştiriciler ve koruma çalışmaları yürüten uzmanlar, orijinal özellikleri taşıyan köpek sayısının yaklaşık 50 civarına düştüğünü belirtiyor.
Bölgeye özgü özellikleri:
Karadeniz çoban köpekleri, iri cüsseleri, yoğun tüy ve keçe yapıları ile zorlu iklim koşullarına adapte olmuş hayvanlar olarak tanımlanıyor. Yoğun kar, şiddetli yağmur ve rutubetin hakim olduğu bölgede bile sürüyü terk etmeyen bu köpekler, kurt ve ayı gibi yabani hayvanlara karşı sürüleri etkin biçimde koruyor. Tarihsel olarak Kafkas çoban köpekleriyle akrabalık gösteren ırkın, Sovyetler döneminde geliştirilen savaş köpekleriyle karıştırılmaması gerektiği vurgulanıyor; çünkü Karadeniz köpekleri öncelikli olarak sürü koruma görevine odaklıdır.
Neslin tükenme nedenleri ve çözüm çağrıları:
Yetiştiriciler, ırkın giderek azalmasında birkaç temel faktörün etkili olduğunu söylüyor. Bölgeye Kangal köpeklerinin girmesi ve sürü sahiplerinin bu ırka yönelmesi, yerel köpeklerin kullanımını azalttı. Ayrıca farklı ırklarla kontrolsüz eşleşmeler sonucu genetik ve karakteristik özelliklerde bozulmalar meydana geldi. Bu süreç, Karadeniz çoban köpeğinin özgün hatlarının nadirleşmesine yol açtı.
Trabzon Zerdava Köpeği Derneği Başkanı Serdar Ergün, durumun ciddiyetini şu sözlerle özetliyor: "Bu köpeğin neslinin tükenme noktasına geldiğini söyleyebiliyoruz." Ergün, bölgedeki köpeklerin Kafkas kökenli varyasyonlar gösterdiğini ve tarih boyunca sürü korumaya yönelik seçildiğini belirtiyor. Melezleşme ve yanlış eşleştirmelerin ırkın devamlılığını tehdit ettiğini vurguluyor.
Ergün, sadece erkek popülasyonunun nispeten daha fazla olduğunu, fakat dişi köpek bulmakta yaşanan sıkıntının ırkın sürdürülebilirliği açısından büyük bir sorun oluşturduğunu belirtiyor. Ayrıca ırk için henüz resmi bir tescil çalışmasının başlatılmadığını, acil olarak seçkin bireylerin tespit edilip genetik havuz oluşturularak kontrollü üretim yapılması gerektiğini söylüyor.
Diğer taraftan yetiştiriciler, Karadeniz çoban köpeğinin bölgeye özgü avantajlarını koruyacak programlar hazırlanmasını, üreme ve ırk standartlarının belirlenmesini ve koruma altına alınmasını talep ediyor. "Risk her geçen gün büyüyor" uyarısıyla beraber, kısa vadede müdahale edilmezse orijinal hatların tamamen kaybolabileceği kaydediliyor.
Uzun yıllardır bölgede çobanlara yoldaşlık eden bu yerel ırkın geleceği, yerel toplulukların, yetiştirici derneklerinin ve ilgili kurumların ortak çabasıyla belirlenebilecek. Koruma ve tescil çalışmalarının başlatılması, hem genetik çeşitliliğin korunması hem de bölge hayvancılığının yerel ihtiyaçlara uygun bir şekilde sürdürülmesi açısından önem taşıyor.
SAMSUN’DAN ARTVİN'E KADAR DOĞU KARADENİZ'İN YÜKSEK RAKIMLI YAYLALARINDA YETİŞTİRİLEN VE SÜRÜLERİN KORUYUCUSU OLARAK BİLİNEN KARADENİZ ÇOBAN KÖPEĞİ, YOK OLMA TEHLİKESİYLE KARŞI KARŞIYA KALDI.