Kara kazanda kışlık şerbet mesaisi
Adana'nın Kozan ilçesine bağlı Düzağaç Mahallesi'nde yöre sakinleri, geleneksel usulle kızılcık şerbeti hazırlamak için kara kazanların başına geçti. Bahçelerden toplanan meyve, odun ateşinde toplam yaklaşık 6 saat işleniyor; bu sabır gerektiren süreç ailelerin kışlık stokunu oluşturuyor.
Hasat ve ön işleme:
Kızılcıklar ağaçların altına serilen brandalara sırıklarla vurularak toplanıyor. Toplanan meyve, yaprak ve yabancı maddelerden arındırılmak için önce yıkanıyor, ardından kazanlara alınarak yaklaşık 2 saat kaynatılıyor. Bu aşama yörede "çatlatma" olarak adlandırılıyor; meyvenin kendi suyunun ortama karışmasını sağlıyor.
Kazanlarda şerbet kaynatma:
Kaynayan kızılcıklar süzgeçlerden geçirilip posası ayrıştırıldıktan sonra şerbet tekrar kara kazanlara alınarak odun ateşinde yaklaşık 4 saat daha karıştırılarak kaynatılıyor. İşlemin sonunda suyu şurup kıvamına gelene kadar yoğunlaştırılıyor. Ailelerden Süleyman Şenoğul, "Bugün kaynatacağım 130 kilo kızılcıktan yaklaşık 15-16 litre şerbet çıkacak" diyor.
Şenoğul, hasat, yıkama, çatlatma ve ikinci kaynatma adımlarının tamamının zahmetli olduğunu vurguluyor: "Ağaçların altlarına brandalar geriyoruz. Sırıklarla vurarak döküyoruz. Dökülürken yapraklar da karışıyor ve yıkama işleminden geçiriyoruz. Daha sonra kazanlarda çatlatıp kendi suyunun suya karışmasını sağlıyoruz. Yaklaşık iki saatlik bir ön hazırlık oluyor. Daha sonra süzgeçlerden geçirip posasını ayırıyoruz. Şerbetini tekrar kazanlara koyup yaklaşık 4 saat odun ateşinde kaynatıyoruz. Sudan şurup kıvamına, yoğun bir hale gelene kadar kaynatmamız gerekiyor."
Fiyat, tüketim ve sağlık:
Kızılcığın dalında satış fiyatı stok ve satış şekline göre değişiyor; haberde tüketicilere yönelik fiyatlar toplu alımlarda 30-40 TL, perakende alımda ise dalında yaklaşık 100 TL olarak veriliyor. Hazırlanan kızılcık şerbetinin ise satış fiyatı kilogram başına 750 ile 1.000 TL arasında açıklanıyor.
Şenoğul ailece şerbete şeker katmadıklarını vurguluyor: "Biz şeker atmıyoruz. Kendimiz tüketiyoruz. Çocuklarımızın evinde kola çok fazla tüketilmez. Bunlar içilir. Bunun narı ve şerbeti yapılır. Bardağın yarısına şerbet koyarız, üzerine sade soda ekleriz. Aynı gazlı içecekler gibi olur. Çok hoş bir tadı var. İçmesi hoştur, yazın ferahlatır."
Uzmanlara göre kızılcık şerbeti, yüksek C vitamini ve antioksidan içeriği nedeniyle bağışıklığı destekliyor; ayrıca idrar yolu enfeksiyonlarını önlemeye yardımcı olduğu, sindirimi düzenlediği ve geleneksel olarak ateş düşürücü ile serinletici etkileri bulunduğu bildiriliyor.
KOZAN’DA KIŞ HAZIRLIKLARI KAPSAMINDA TOPLANAN KIZILCIK KİRAZLARI, KARA KAZANLARDA ODUN ATEŞİNDE YAKLAŞIK 6 SAAT KAYNATILARAK GELENEKSEL ŞERBETE DÖNÜŞTÜRÜLÜYOR.
