Ballı meyan: köklerden gelen serinlik ve şifa
Kahramanmaraş'ta Osmanlı döneminden bu yana tüketildiği belirtilen ballı meyan şerbeti, kentte hem yazın serinlemek hem de geleneksel şifa arayışı içinde sürdürülen bir alışkanlık olarak öne çıkıyor. Dere kenarları ve sulak alanlarda yetişen yabani meyan bitkisinin kökünden hazırlanan bu içecek, yerel üreticiler ve sokak satıcılarının yıllardır devam ettirdiği bir geleneği temsil ediyor.
Hazırlanışı ve satış geleneği:
Meyan kökünün hazırlanışı basit ama özen isteyen bir süreç. Satıcılar kökün üzerine su ekleyip yaklaşık 15-20 dakika çay gibi demler; ardından kökün suyu süzülerek ikinci suyu da ekleniyor ve böylece satışa sunuluyor. Yaklaşık 60 yıldır meyan kökü satan 70 yaşındaki Mehmet Acı, küçük yaşlardan beri bu işe içinden geldiği için devam ettiğini söylüyor: 'Ben 70 yaşındayım. Yaklaşık 60 senedir satıyorum. Bu benim baba mesleğimdir. Ballı meyanın Osmanlılar zamanından beri geldiğini biliyoruz.'
Satıcılar yaz aylarında sırtlarında güğümlerle dolaşarak meyan şerbetini sunuyor; Ramazan sofralarında da tercih edildiği, hem esnaf hem gelen ziyaretçiler tarafından dile getiriliyor. Uzun yıllardır ailede süregelen üretimi temsil eden isimlerden Levent Cambaz, meyan şerbetinin kent kültüründeki yerini vurguluyor ve meyanın kökeni ile satış pratiğini aktarıyor. Cambaz ayrıca meyan şerbetini 'Maraş'ın meşhur ballı meyancısının torunu' olarak tanımlıyor ve şerbeti 'Kahramanmaraş'ın milli içeceği' diye nitelendiriyor.
Vatandaşın gözünden: şifa iddiaları ve günlük kullanım
Kahramanmaraşlı tüketiciler meyan şerbetini hem lezzet hem de sağlık beklentisiyle düzenli olarak tercih ediyor. Vatandaş Sıddık Balkanlı meyanı düzenli tükettiğini belirterek, 'Ben bundan iki kere böbrek taşı düşürdüm. Her gün içerim, şifalıdır' diyor. Benzer şekilde esnaf Ökkeş Maraşlı, meyan şerbetinin kaliteli ve sağlıklı olduğunu, 'Böbreklere, ciğerlere ve organlara iyi gelir, mideyi rahat tutar' şeklinde değerlendiriyor.
Bu tür şifa iddiaları yerel halk arasında güçlü bir inanç oluşturmuş olsa da söylem, meyan şerbetinin kültürel ve toplumsal boyutunu daha da belirginleştiriyor. Satıcılar, baba mesleği olarak sürdürdükleri üretimi ve satış pratiğini gelecek nesillere aktarmaya çalışırken, yaz aylarının sıcak günlerinde meyan şerbeti Kahramanmaraş sokaklarında hâlâ popülerliğini koruyor.
Geleneksel yöntemlerle hazırlanan ballı meyan, kentin kimliğine işlenmiş bir tat ve alışkanlık olarak varlığını sürdürüyor; hem günlük serinlik ihtiyacına yanıt veriyor hem de kuşaklararası bir bağın simgesi olmaya devam ediyor.
VATANDAŞ SIDDIK BALKANLI İSE, "BEN BUNDAN İKİ KERE BÖBREK TAŞI DÜŞÜRDÜM. HER GÜN İÇERİM, ŞİFALIDIR" DEDİ.
