İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan: 'Snapback' kararı bizi durduramaz, aşırı taleplere boyun eğmeyeceğiz
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, 2015 tarihli nükleer anlaşmanın Avrupalı taraflarının ülkesine BM yaptırımlarını geri getirme imkânı sağlayan snapback mekanizmasını işletme kararının İran'ı durduramayacağını açıkladı. Konuşmasını, 2025 Dünya Bilim Olimpiyatları'nda madalya kazanan İranlı gençler için Tahran'da düzenlenen törende yaptı.
Pezeşkiyan'ın açıklamaları
Pezeşkiyan, Avrupalı tarafların BM Güvenlik Konseyi'nde sürecin devam etmesine ilişkin kararına değinerek, 'Dün gece snapback yaptırımlarını geri getirmek için toplandılar. Yolumuzu mu tıkıyorlar? Yolu, beyinler ve düşünceler bulur veya yeni yol açar.... Bizim önümüzü kesemezler.' ifadelerini kullandı.
İsrail ve ABD'nin hazirandaki saldırılarına atıfla, 'Natanz'ımızı ve Fordo'muzu vurabilirler ancak Natanz'ı ve Natanz'dan çok daha önemli şeyleri inşa eden ve inşa etmeye devam edecek olanın bizim insanlarımız olduğunun farkında değiller. Engelleri aşabileceğimize ve kötü niyetlilerin yolumuzu kesemeyeceğine inanmak yeterlidir. İlerleme azmi, iradesi ve yeteneği olan hiç kimsenin önü hiçbir şekilde kesilmez. Aşırı taleplere asla teslim olmayacağız ve boyun eğmeyeceğiz.' dedi.
Snapback mekanizması ve süreç
İngiltere, Fransa ve Almanya, ABD'nin tek taraflı çekilmesinin ardından uygulanmayan 2015 nükleer anlaşmasında yer alan ve İran'a ilişkin yaptırımları yeniden getirme imkânı veren snapback mekanizmasını 28 Ağustos'ta işletme kararı almıştı.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, Avrupalı tarafların mekanizmayı harekete geçirme konusunda 'anlaşmanın temellerini ihlal ettikleri' ve 'anlaşmadaki katılımcı rollerini kaybettikleri' gerekçesiyle hukuki dayanağa sahip olmadıklarını belirtti.
Nükleer anlaşmanın taraflarından Rusya ve Çin ise BMGK'ye ortak gönderdikleri mektupta, Avrupalı ülkelerin snapback kararının 'hukuken geçersiz' ve 'mantıksız' olduğunu savundu.
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) ile İran arasında, İsrail ve ABD'nin saldırıları sonrasında askıya alınan denetimlerin yeniden başlamasını sağlayacak bir anlaşma 9 Eylül'de gerçekleştirildi; bu adım Avrupa ülkeleri tarafından olumlu karşılandı ancak Avrupalı taraflarca yeterli görülmedi.
Tahran'a BM yaptırımlarını kaldıran 2231 sayılı Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararı çerçevesindeki snapback mekanizmasının rutin prosedürü doğrultusunda, BMGK'ye sunulan ve İran'a yönelik yaptırımların geri getirilmemesini öngören tasarı yapılan oylamada reddedildi.
Snapback süreci, yeni bir anlaşma sağlanamaz veya son tarih uzatılmazsa 28 Eylül gece yarısı sona erecek ve İran'a yönelik BM yaptırımları otomatik olarak yeniden yürürlüğe girecek.
