İklim değişikliğinin kalp sağlığına etkileri artıyor, Akbulut uyardı
Fırat Üniversitesi Kardiyoloji Öğretim Üyesi uyarıyor
Fırat Üniversitesi Hastanesi Kardiyoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Akbulut, iklim değişikliğinin artık yalnızca çevresel bir sorun olmaktan çıkarak insan sağlığını doğrudan tehdit eden önemli bir halk sağlığı problemine dönüştüğünü vurguladı.
Prof. Dr. Akbulut, tüm Türkiye'de etkisini artıran sıcaklıklar konusunda yaptığı değerlendirmede, özellikle aşırı sıcaklıkların bu tehdidin en görünür ve ölümcül sonuçlarından biri olduğunu belirtti. 1950’li yıllardan itibaren sıcak hava dalgalarının sıklığında, şiddetinde ve süresinde ciddi artış yaşandığını, küresel ölçekte yalnızca yüksek sıcaklıklar nedeniyle her yıl yaklaşık 17,5 milyon sağlıklı yaşam yılının kaybedildiğini söyledi. Ayrıca Avrupa'nın dünyanın en hızlı ısınan kıtası hâline geldiğini ve 2022 yılında Avrupa'da aşırı sıcaklara bağlı 60 binden fazla kişinin yaşamını yitirdiğini hatırlattı.
Akbulut, aşırı sıcaklıkların neden olduğu sağlık sorunlarının önemli bir bölümünün kalp ve damar sistemi kaynaklı olduğunu ifade etti. Yapılan araştırmaların, yerel eşik değerlerin üzerindeki her 1 derece sıcaklık artışının kalp-damar hastalıklarına bağlı ölümleri yüzde 2,1 oranında artırdığını gösterdiğini; bu oranın inmede yüzde 3,8’e, akut koroner sendromlarda ise yüzde 3,5’e kadar yükseldiğini aktardı.
İnsan vücudunun sıcakla mücadele ederken ciddi bir fizyolojik yük altına girdiğini belirten Akbulut, sıcak havalarda damarların genişleyerek kanın periferde göllenmesi sonucu kalbin daha hızlı çalışmak zorunda kaldığını, altta yatan kalp ve damar hastalığı bulunan bireylerde bunun akut koroner sendromdan kardiyojenik şoka kadar varabilen ciddi tabloları tetikleyebileceğini söyledi.
Terlemeye bağlı sıvı kaybının yeterince karşılanmamasının riski artırdığına dikkat çeken Akbulut, damar içi sıvı hacmindeki azalışın kalbin yükünü artırdığını ve başta böbrekler olmak üzere birçok organı olumsuz etkileyebileceğini belirtti. Bu süreçte çoklu organ hasarına kadar ilerleyebileceğini, artan kan yoğunluğu, sistemik inflamasyon ve pıhtılaşma eğiliminin trombotik olay riskini yükselttiğini vurguladı.
Akbulut, sıcak havaların ilaç etkilerini de değiştirebildiğini ifade ederek, özellikle antitrombosit tedavi ve beta bloker kullanan hastalarda ölümcül olmayan kalp krizi riskinin anlamlı düzeyde arttığını söyledi. Bu ilaçların birlikte kullanımında riskin yüzde 75’e kadar çıkabildiğini, etkinin yalnızca ileri yaş grubunda değil 25-59 yaş aralığındaki bireylerde de görülebildiğini ekledi.
İklim değişikliğinin etkisinin hava kirliliği ile birleştiğinde daha da arttığını belirten Akbulut, PM2.5, azot dioksit ve ozon seviyelerinin yükseldiği günlerde hem kardiyovasküler hem de solunum sistemi kaynaklı ölümlerin arttığını aktardı. Isının ozon oluşumunu artırması sonucu kirleticilerin toksik etkilerinin yükseldiğini, kirleticilerin vücudun sıcaklık düzenleme mekanizmalarını bozarak kalp üzerinde adeta çifte darbe oluşturduğunu söyledi.
Riskin toplumun tüm kesimlerine eşit dağılmadığını vurgulayan Akbulut, düşük sosyoekonomik düzeye sahip bireyler, sağlık hizmetlerine erişimi kısıtlı olanlar ve uygun olmayan konut koşullarında yaşayan kişilerin daha büyük risk altında bulunduğunu; bu grupların daha az yeşil alan, daha fazla hava kirliliği ve belirgin kentsel ısı adası etkisine maruz kaldığını ve iklim değişikliğinin diğer çevresel risklerle birleşerek kardiyovasküler kırılganlığı artırdığını söyledi.
FIRAT ÜNİVERSİTESİ HASTANESİ KARDİYOLOJİ UZMANI PROF. DR. MEHMET AKBULUT, "İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ARTIK YALNIZCA ÇEVRESEL BİR SORUN OLMAKTAN DEĞİL, İNSAN SAĞLIĞINI DA DOĞRUDAN TEHDİT EDEN ÖNEMLİ BİR HALK SAĞLIĞI PROBLEMİNE DÖNÜŞTÜ
