İkinci el piyasanın gizli riski: change yöntemi
İkinci el araç pazarında, hurda veya yurt dışından kaçak olarak getirilen araçların kimlik bilgilerinin usulsüz biçimde başka araçlara aktarıldığı "change" yöntemi alıcıları uzun vadede mağdur etmeye devam ediyor. Oto ekspertiz uzmanı Sami Tarcan, müdahalenin profesyonelce yapıldığında ilk bakışta fark edilmesinin güç olduğunu ve yıllar sonra bile bu araçların tespit edilip el konulabildiğini vurguluyor.
change işleminin nasıl yapıldığı:
Tarcan'a göre change, bir aracın şasi numarasının başka bir araca geçirilmesi anlamına geliyor. Şasi numarasının bulunduğu bölümün kesilip, farklı bir araca kaynaklandığı veya şasi numarasının birebir kopyasının basıldığı durumlar mevcut. Uzman, "şasi numarasını öyle basıyorlar ki, orijinalinden ayırt etmeniz imkansız" diyerek, özellikle hurda, kazalı veya yurt dışından kaçak gelen araçların kimlik bilgilerinin bu yolla yaşanabilir hale getirildiğini aktarıyor.
ekspertiz ve muayene süreçlerindeki boşluklar:
Muayene istasyonlarında temel kontrol, şasi numarasının araç kayıtlarıyla uyumu üzerinde oluyor; ancak Tarcan, birçok istasyonun şasi numarasının gerçekten orijinal olup olmadığına bakmadığını belirtiyor. Ekspertiz firmalarının uygulamalarına dikkat çeken Tarcan, "Hatta ekspertizlerin yüzde 95'i bile change araçlara bakmıyorlar" ifadesini kullanıyor ve bu tespitlerin genellikle ekstra ücretli özel paketlerle yapıldığını söylüyor. Bu yüzden alıcıların, sadece rutin kontrollerle yetinmemesi gerektiği uyarısı öne çıkıyor.
Tarcan ayrıca her şasi numarası müdahalesinin change anlamına gelmediğini hatırlatıyor: bazı araçlarda paslanma veya çürüme nedeniyle şasi numarasının yenilenmesi gerekebiliyor. Bu tür yasal müdahaleler ile usulsüz değişiklikler arasındaki farkın doğru tespit edilmesi ekspertiz uzmanlarının dikkatine bırakılıyor.
hukuki sonuçlar ve mağduriyet:
Change olduğu tespit edilen bir aracın, yeni sahibinden alınarak el konulması, alıcıyı ciddi hukuki ve maddi zorluklarla karşılaştırabiliyor. Tarcan, şasi numarası üzerinde şüpheli bir işlem görüldüğünde kolluk kuvvetlerine bildirim yapılması gerektiğini belirtiyor. Aksi halde araç sahibi yıllar sonra elinden alınabiliyor ve geriye dönük uzun mahkeme süreçleri başlayabiliyor; bazen satıcılar ölmüş olabiliyor veya iletişim kurulamıyor.
Uzman, sorumluluğun paylaşılması gerektiğini vurgulayarak, "Eğer ben bildirmezsem sorumluluğu ben alıyorum" diyor. Bu nedenle ekspertiz firmalarının ve muayene istasyonlarının şasi kontrollerine daha titiz yaklaşması gerektiğine dikkat çekiyor.
örnek olay: uyarıya rağmen alınan araç 7 ay sonra el konuldu:
Tarcan, İstanbul şubesine 24 Kasım 2025'te getirilen ve şasi numarasında oynama tespit ettikleri bir araç vakasını aktarıyor. Aracı alma niyetinde olan alıcıyla durumu paylaştıklarını, satıcının ise şüpheyi reddettiğini anlatıyor. Aracı alan kişi, başka ekspertizlerden olumlu rapor alınca aracı satın alıyor; ancak yaklaşık 7 ay sonra polis tarafından araca el konuluyor. Tarcan bu örneği, ekspertiz uyarılarına rağmen hareket eden alıcının yaşadığı mağduriyeti göstermek için veriyor.
Tarcan ayrıca change uygulamalarının sadece otomobillerle sınırlı olmadığını; tır ve otobüs gibi diğer motorlu taşıtlarda da şasi numarası oynanabileceğini ifade ediyor. Ancak uzman kendi ilgi alanının otomobiller olduğunu belirtiyor.
Uzman uyarısı: İkinci el araç alacakların şasi numarası kontrollerini çoğaltması, şüpheli bir durum fark edildiğinde kollukla paylaşılması ve gerekli durumlarda özel ekspertiz paketleri talep etmesi öneriliyor. Tarcan, ekspertiz yapan meslektaşlarına da şasi numaralarına daha fazla dikkat etmeleri çağrısında bulunuyor; zira bir araçta tespit edilen usulsüzlük yıllar sonra alıcıyı mağdur edebiliyor.
TARCAN, ARAÇ SATIN ALINMADAN ÖNCE ŞASİ NUMARASININ DETAYLI ŞEKİLDE KONTROL EDİLMESİ GEREKTİĞİNİ VURGULADI.
