Ticaret Bakanı Ömer Bolat'ın değerlendirmesi:
Ticaret Bakanı Ömer Bolat, ağustos ayı dış ticaret verilerini açıklarken ocak-ağustos dönemine ilişkin güçlü performansı ve son 12 aylık dönemde kırılan rekorları paylaştı. Bakan Bolat, ilk 8 ayda ihracatın 185 milyar dolar seviyesine ulaştığını ve ağustosta aylık ihracatın 23,5 milyar dolar ile tarihî bir düzeye çıktığını vurguladı. Yıllıklandırılmış ihracatın ise 280,3 milyar dolar ile Cumhuriyet tarihinin en yüksek seviyesine yükseldiğini belirtti.
büyüme ve ekonomik katkılar:
Bolat, Türkiye ekonomisinin 2026 ikinci çeyreğinde yüzde 2,3, yılın ilk yarısında ise yüzde 2,5 büyüdüğünü, gayri safi yurtiçi hasılanın 1 trilyon 706 milyar doları aştığını söyledi. İkinci çeyrekte büyümeye net mal ve hizmet ihracatının 0,6 puan, ilk çeyreğe göre ise 1,6 puan katkı yaptığına dikkat çekti. Sektörler bazında tarımın ikinci çeyrekte yüzde 13,3 (yılın ilk yarısında yüzde 10), sanayinin ikinci çeyrekte yüzde 2,4 (ilk yarıda yüzde 0,9), hizmetlerin ise sırasıyla yüzde 2,1 ve yüzde 2,8 büyüdüğünü aktardı. İnşaat sektörü ikinci çeyrekte daralma yaşasa da (yüzde 1,9), yılın ilk yarısında yüzde 0,5 büyümüştür.
ihracatta performans, sektör ve ülke dağılımı:
Bakan Bolat, ağustosta aylık ihracat artışının yüzde 8,1 olduğunu, bunun karşılığının 1 milyar 766 milyon dolar seviyesinde gerçekleştiğini söyledi. İlk 8 ayda geçen yılın aynı dönemine göre ihracatta 7 milyar 40 milyon dolar artış sağlandığını, son 12 aylık dönemde ise ihracattaki değer artışının 11 milyar 235 milyon dolar olduğunu kaydetti. Hizmetler ihracatı ağustos itibarıyla yıllıklandırılmış olarak yaklaşık 125 milyar dolar seviyesine yükselirken yıl sonu hedefinin 128 milyar dolar olduğu belirtildi. Mal ve hizmet toplamında yıllıklandırılmış ihracat 405,3 milyar dolar seviyesine ulaştı; yıl sonu hedefi ise 410 milyar dolardır.
Sektörler bazında ağustosta 27 sektörün 17'sinde ihracat artışı gözlendi. Tekstil ve ham maddeleri, deri ve deri ürünleri, halı, kimya, otomotiv, gemi ve yat, elektrik-elektronik, demir ve demir dışı metaller, çelik, çimento, cam, seramik, altın ve mücevherat, iklimlendirme, madencilik ile tarım ürünlerinde aylık artışlar kaydedildi. Hazır giyimdeki gerileme trendinin zayıfladığı, siparişlerin Türkiye'ye dönmesiyle yıl sonuna doğru toparlanma beklenildiği ifade edildi.
Ülke bazında ilk 8 ayda ihracat artışında ABD birinci, Çin ikinci, İsviçre üçüncü, Mısır dördüncü ve Libya beşinci sırada yer aldı. En çok gerileme görülen pazarlar arasında Yunanistan ve Birleşik Arap Emirlikleri yaklaşık 1 milyar dolar seviyesinde azalış gösterdi; Irak'a ihracatta ise dönem başlarında gözlenen düşüşten sonra nisan ayından itibaren toparlanma başladı.
ithalat, dış ticaret açığı ve finansman destekleri:
Ağustos ayında ithalat yıllık bazda yüzde 10,5 artışla 28,7 milyar dolar oldu. Ocak-ağustos döneminde ithalatta en fazla azalış motorlu kara taşıtlarında (yaklaşık 4 milyar dolar) ve kıymetli yarı kıymetli taşlarda (yaklaşık 3,1 milyar dolar) görüldü. Artış kaydeden kalemler arasında mineral yakıtlar (4,3 milyar dolar) ve elektrikli makine ve cihazlar (2,6 milyar dolar) öne çıktı. İthalatta ülke bazında en büyük artışlar Çin ve ABD'de görüldü.
Bakan Bolat, ağustosta dış ticaret açığının 5,2 milyar dolar olduğunu, ilk 8 ay itibarıyla ihracatın ithalatı karşılama oranının yaklaşık yüzde 81,8, yıllıklandırılmış olarak yüzde 74,1 olduğunu belirtti. Enerji ve emtia fiyatlarındaki yükselişe rağmen alınan dış ticaret tedbirleriyle açığın kontrol altında tutulduğunu vurguladı ve söz konusu dönemde dış ticaret açığında ek olarak sadece 5,6 milyar dolarlik bir etkilenme olduğunu ifade etti.
Finansman tarafında reeskont kredisi günlük limitinin Cumhurbaşkanı kararıyla 5 milyar liraye yükseltildiği, Merkez Bankası'nın döviz dönüşüm desteğini 1 Ağustos-31 Ocak arasında uzattığı ve yüzde 3 döviz dönüşüm prim oranını uygulamaya devam ettiği aktarıldı. 1 Ekim'de devreye alınacak yeni modelle daha fazla sektörün, özellikle katma değerli ve emek yoğun sektörlerin döviz dönüşüm desteği priminden yararlanmasının kolaylaşacağı bildirildi.
Bolat'ın açıklamaları, ihracattaki ivmenin büyüme, istihdam ve dış dengelere olumlu katkı sağladığını öne sürerken, enerji ve bölgesel risklerin oluşturduğu baskıların yönetilmesine yönelik adımların sürdüğünü gösteriyor. Bakanın paylaştığı rakamlar, yılın kalan döneminde belirlenen hedeflere ulaşma yönünde hem umut hem de dikkat gerektiren alanlar bulunduğunu işaret ediyor.
Ticaret Bakanı Bolat: "Ocak-Ağustos dönemi ihracatımız Cumhuriyet tarihimizin en yükseği oldu"
