TZOB değerlendirmesi
Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, Haziran ayında üretici ve market fiyatlarındaki farklılıkları ve girdi maliyetlerindeki değişimleri değerlendirdi. Bayraktar, Haziran ayında markette fiyatı en fazla artan ürünün çilek, üreticide en fazla artışın ise kabakta görüldüğünü belirtti. En fazla düşüş markette domates, üreticide ise karpuzda gerçekleştiğini aktardı.
Üretici ve market arasındaki fiyat farkları
Bayraktar, üretici ile market arasındaki fiyat farkının en fazla yüzde 379,3 ile elmada görüldüğünü bildirdi. Bunu yüzde 284,2 ile havuç, yüzde 283,5 ile çilek, yüzde 251,3 ile yeşil fasulye ve yüzde 246,9 ile kiraz izledi. Bayraktar ayrıca üretici ve market fiyatlarını şu şekilde aktardı: elma üreticide 18 lira 75 kuruş, markette 89 lira 87 kuruş; havuç üreticide 22 lira 50 kuruş, markette 86 lira 45 kuruş; çilek üreticide 43 lira, markette 164 lira 91 kuruş; yeşil fasulye üreticide 46 lira 25 kuruş, markette 162 lira 45 kuruş; kiraz üreticide 57 lira 50 kuruş, markette 199 lira 48 kuruş.
Marketteki fiyat değişimleri
Haziran ayında markette takip edilen 38 üründen 21'inde fiyat artışı, 17'sinde fiyat düşüşü görüldü. Markette fiyatı en çok artan ürün yüzde 81 ile çilek oldu. Bunu yüzde 52,2 ile havuç, yüzde 32,8 ile kabak, yüzde 32,5 ile kuru soğan ve yüzde 24,7 ile patates izledi. Markette fiyatı en çok azalan ürün yüzde 37,8 ile domates oldu; ardından yüzde 22,3 ile karpuz, yüzde 17,1 ile nohut, yüzde 13,3 ile kuru üzüm ve yüzde 10,5 ile yumurta geldi.
Üreticideki fiyat değişimleri
Üreticide izlenen 30 üründen 12'sinde fiyat artışı, 9'unda fiyat düşüşü görüldü ve 9 üründe fiyat değişimi olmadı. Üreticide en büyük düşüş yüzde 54,8 ile karpuzda gerçekleşti; bunu yüzde 43,3 ile domates, yüzde 30,4 ile limon, yüzde 25,4 ile yeşil fasulye ve yüzde 15,7 ile maydanoz izledi. Üreticide en yüksek fiyat artışı yüzde 112,5 ile kabakta görüldü; ardından yüzde 50 ile havuç, yüzde 47,4 ile patlıcan, yüzde 33,4 ile sivri biber ve yüzde 28,1 ile patates yer aldı.
Mevsimsel ve arz-talep etkileri
Bayraktar, seralarda sezonun bitmek üzere olduğunu belirterek kabak, patlıcan, sivri biber ve salatalığın genel olarak söküldüğünü, bunun arzı düşürüp fiyatları artırdığını ifade etti. Domateste sera sezonunun sona ermesine rağmen Antalya, Mersin ve Balıkesir'in yayla kesimlerinde hasadın başlamasıyla arzın artmasının fiyatları düşürdüğünü aktardı. Karpuz arzındaki artışın üretici fiyatlarını gerilettiğini; limonda talepteki azalışın üretici fiyatlarını düşürdüğünü söyledi. Yazlık patateste ilkbahar yağışlarının üründe bozulmalara neden olarak arzı azalttığını ve patates fiyatlarını yükselttiğini; havuçta ise turizm sezonuna bağlı talep artışının fiyatları yukarı çektiğini belirtti.
Girdi fiyatlarındaki gelişmeler
Ziraat odalarından alınan verilere göre Haziran ayında Mayıs ayına göre 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 0,6, DAP gübresi yüzde 0,3 arttı. Buna rağmen ÜRE gübresinde yüzde 9, amonyum sülfat gübresinde yüzde 4 ve amonyum nitrat gübresinde yüzde 2,4 oranında düşüş görüldü. Geçen yılın Haziran ayına göre son bir yılda amonyum sülfat yüzde 77,9, amonyum nitrat yüzde 72,4, 20.20.0 kompoze yüzde 46,1, DAP yüzde 39,5 ve ÜRE yüzde 12,2 oranında arttı.
Haziran ayında Mayıs ayına göre besi yemi yüzde 0,1, süt yemi yüzde 0,4 arttı; son bir yılda ise besi yemi yüzde 30,9, süt yemi yüzde 29,2 oranında yükseldi. Elektrik fiyatları yıllık yüzde 25,1, tarım ilacı fiyatları yüzde 27,8 arttı. Haziran ayında mazot fiyatı aylık olarak 2,7 oranında düşerken yıllık yüzde 31,5 oranında arttı.
TÜRKİYE ZİRAAT ODALARI BİRLİĞİ (TZOB) GENEL BAŞKANI ŞEMSİ BAYRAKTAR, "HAZİRAN AYINDA MARKETTE FİYATI EN FAZLA ARTAN ÜRÜN ÇİLEK OLURKEN ÜRETİCİDE KABAK OLDU. FİYATI EN FAZLA DÜŞEN ÜRÜN İSE MARKETTE DOMATES, ÜRETİCİDE KARPUZ OLDU" DEDİ.
