Hazar Denizi'nde Biyoçeşitlilik Tehdit Altında
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü Dr. Öğretim Üyesi Kenan Aslanlı, Hazar Denizi'nin karşı karşıya kaldığı iklim değişikliği ve kirlilik gibi faktörlerin, denizdeki balık ve endemik türlerin sayısını olumsuz etkilediğine dikkat çekti.
Hazar Denizi'nin Önemi
Kuzeyde Kazakistan, kuzeybatıda Rusya, batıda Azerbaycan, güneyde İran ve doğuda Türkmenistan ile çevrili olan Hazar Denizi, dünyanın en büyük kapalı su havzası olma özelliğini taşıyor. Hazar Denizi, okyanus suyuyla karşılaştırıldığında 3 kat daha az tuz içermesi ve zengin yer altı kaynakları ile dikkat çekiyor. Hazar havzasında tahminen 48 milyar varil ham petrol ve 8 trilyon metreküp doğal gaz rezervi bulunuyor.
Ekolojik Dengenin Bozulması
Aslanlı, Hazar Denizinin benzersiz bir ekosistem olduğunu ve bu ekosistemde Hazar mersin balığı ve Hazar foku gibi 400'den fazla endemik tür yaşadığını belirtti. Ancak, ekolojik dengenin bozulması, su seviyesinin azalması ve artan gemi trafiği nedeniyle bu biyoçeşitliliğin tehlikeye girdiğini vurguladı.
İklim Değişikliği ve Su Sıcaklığı Artışı
Hazar Denizi'nde su sıcaklığındaki artışın, iklim değişikliği projeksiyonlarına göre önümüzdeki yüzyılda 0,4 ila 3 derece arasında olabileceği öngörülüyor. Aslanlı, bu artışın denizdeki oksijen seviyesinin tükenmesine yol açarak, birçok canlı türünü tehdit ettiğini kaydetti.
Hazar Fokunun Azalması
130'dan fazla balık türünün yaşadığı Hazar Denizi'nde, deniz seviyesinin düşmesinin tuzluluk oranını arttırdığı ve bu durumun balıkçılığı olumsuz etkilediği belirtildi. Hazar fokunun sayısında da önemli bir azalma görüldüğü, sayının 20. yüzyılın başındaki 1 milyondan, günümüzde 110 bin ile 360 bin arasına düştüğü bildirildi.
Kirliliğe İlişkin Veriler
Hazar Denizi'ne kuzeyden giden nitrojen kaynaklı kirleticilerin etkilerinin arttığını belirten Aslanlı, kirli atık suların yüzde 60'ının Volga Nehri'nden geldiğini ifade etti. Sanayi atıklarının deniz suyunu kirlettiğini ve bu durumun deniz üzerindeki biyoçeşitliliği tehdit ettiğini belirtti.
Çözüm Önerileri
Aslanlı, Hazar Denizi'nde yaşanan çevresel sorunların çözümü için kıyıdaş ülkelerin işbirliği yapması gerektiğini vurgulayarak, ekolojik dengenin sağlanması amacıyla uluslararası kuruluşlarla işbirliği ve sahici bir eylem planı hayata geçirilmesi gerektiğini belirtti.
