Harman sonunu sokaklara taşıyan saya geleneği Tevfikiye'de canlandı
Kocaeli’nin İzmit ilçesinde, geleneksel Saya kutlaması bu yıl da Tevfikiye Mahallesi sokaklarına renk kattı. 137 yıldır sürdürülən bu pratik, harman sonu dönemi eğlencesini gençlerin katılımıyla yaşatırken eski ritüelleri ve gösterileri korudu.
Etkinliğin görüntüleri ve ritüelleri:
Havanın kararmasıyla birlikte gençler deve, ayı, keçi, teke ve çeşitli hayalet figürlerine büründü. Çan sesleri eşliğinde mahalleyi dolaşan gruplar, hem oyunculuk hem de ritmik hareketlerle izleyicilere gösteri sundu. Etkinliğin bir parçası olarak bazı gençler izleyicilerin üzerine doğru hamle yapıp yere yığılıyor ve çoban payı verilene kadar kalkmıyordu; bu davranış hem eğlence unsuru hem de geleneğin merkezindeki taleple ilgiliydi.
Geçmiş yıllarda evleri tek tek dolaşarak köyün çobanı için buğday ve çeşitli mahsuller toplanır, toplanan ürünlerle helva yapılırdı. Zaman içinde bu uygulama değişti ve mahsullerin yerini para aldı; bugün bahşişler elden veriliyor.
Geleneğin kökeni ve yerel tanıklık:
Etkinliğe katılan bölge sakinlerinden Ahmet Şahin, geleneğin kökenine dair şu değerlendirmeyi yaptı: "Orta Asya’dan beri gelen bir Türk geleneği. Özellikle kırsalda, ‘harman sonu’ dediğimiz dönemde yapılan bir eğlence kültürü. Köyler arası gezilerek yapılan, gençlerin eğlencesi. Uzun süre ara vermiştik bu işe çünkü eskisi gibi harman dönemi kalmamıştı. Gençler etkinliği biraz daha geliştirmeye çalıştılar."
Şahin, canlandırılan figürlerle ilgili olarak da, "Etkinlikte hayvan figürleri özellikle kullanılıyor. Onlara göre hareketler yapılmaya çalışılıyor. Mesela etkinlikte devesi vardır, ayısı vardır, keçisi vardır, tekesi vardır. Bunlara benzeyen kıyafetler giyilerek oluşturulmaya çalışılıyor. Tabii havanın da karanlık olması gerekiyor. İnsanların tanınmaması gerekiyor, işin özü bu." sözlerini paylaştı.
İlk kez karşılaşanlar için gösterilerin ürkütücü olabileceğini vurgulayan Şahin, "İlk kez görenler için biraz korkutucu olabilir ama aslında değil. Şuradaki seyircilerin hepsi bunu izlemeye gelmiştir ve yıllardır gelirler" diyerek etkinliğin hem yerel bir eğlence hem de toplumsal bir bağ oluşturduğunu belirtti.
Tevfikiye Mahallesi'ndeki Saya gösterisi, geleneksel motifleri ve gençlerin yaratıcılığını bir araya getirerek, kırsal kültürün izlerini kent yaşamında da canlı tutmaya devam etti.
KOCAELİ’NİN İZMİT İLÇESİNDE 137 YILDIR SÜRDÜRÜLEN SAYA GELENEĞİ, BU YIL DA RENKLİ GÖRÜNTÜLERE SAHNE OLDU. HARMAN SONU DÖNEMİNDE GERÇEKLEŞTİRİLEN ETKİNLİKTE GENÇLER; DEVE, AYI, KEÇİ, TEKE VE ŞEYTANI TEMSİL EDEN HAYALET FİGÜRLERİNE BÜRÜNEREK MAHALLE SOKAKLARINI DOLAŞTI.
