Göz içi mercekleriyle gözlüksüz vizyon mümkün mü?:
İlerleyen yaşla birlikte görülen görme kusurları ve katarakt, modern cerrahiyle tek seansta büyük oranda düzeltilebiliyor. Daviva Avcılar Hastanesi Göz Hastalıkları Bölümü'nden Op. Dr. Diclehan Ali Dicle bu alanda halk arasında sıkça adı geçen "akıllı lens" tanımının tıp dilinde yer almadığını; gerçek anlamda akıllı olarak nitelenebilecek yapının gençlik döneminde 40-45 yaşlara kadar görev yapan doğal lens olduğunu belirtiyor. Doğal lensin şekil ve kırma gücünü hızla değiştirebilme yeteneği sayesinde göz saniyenin kesirlerinde netleme sağlar.
Özellikli lenslerin türleri ve çalışma prensibi:
Katarakt veya şeffaf lens cerrahisinde tercih edilen mercekler tıp literatüründe premium yani özellikli lensler olarak adlandırılıyor. Standart tek odaklı (monofokal) lensler yalnızca uzağı netlerken, özellikli mercekler uzak, orta ve yakın arasındaki geçişleri de hedef alarak gözlük bağımlılığını azaltmayı amaçlıyor. Güncel sınıflamada göz içi lenslerinin altı farklı çeşidi bulunuyor; bunların arasında günlük yaşamda en fazla fayda sağlayan iki ana grup öne çıkıyor:
Trifokal lensler üç odaklı tasarımlarıyla uzak, orta (örneğin bilgisayar) ve yakın (okuma) görüşü hedefler. EDOF lensler ise odak derinliğini artırarak özellikle uzak ve orta mesafede akıcı bir görüş, fonksiyonel bir yakın görüş sunar. Ayrıca bu merceklerin torik modelleri mevcut astigmatizmanın aynı cerrahi sırasında düzeltilmesine olanak verir.
Aday seçimi ve cerrahi ön koşullar:
Op. Dr. Diclehan Ali Dicle aday değerlendirmesinde bazı temel kriterlerin olduğunu vurguluyor. Katarakt yoksa, 45 yaş ve üzeri; hem uzak hem de yakın için belirgin gözlük ihtiyacı olan ve doğal lensinin esnekliğini kaybettiği presbiyopi grubundaki hastalar bu seçenekler açısından değerlendirilir. Bununla birlikte göz içi merceklerinin güvenle çalışabilmesi için kornea, retina ve optik sinir gibi diğer göz dokularının merceğin optik yapısını olumsuz etkileyecek bir hastalığa sahip olmaması gerekir. Zaten katarakt ameliyatı planlanan ve ameliyat sonrası gözlüksüz bir yaşam hedefleyen uygun adaylarda bu mercekler tercih edilebilmektedir.
Doğru planlama ve uygun hasta seçimi işlemin başarısında belirleyicidir. Uygun adaylarda cerrahi sonrası hasta sabah uyandığında saate bakabilmekte, telefondaki mesajı gözlüksüz okuyabilmekte ve bilgisayarda çalışırken veya araç kullanırken gözlüksüz konfor yaşayabilmektedir.
Görme kalitesi, optik yan etkiler ve uyum süreci:
Yapay lensler doğal lensin biyomekaniğine sahip olmadığından şekil değiştirerek netleme yapamazlar. Bu mercekler yüzeylerindeki özel optik halkalar, kırıcı basamaklar ve mikro yapıların kontrolünde gelen ışığı farklı odaklara böler. Bu nedenle bazı optik özellikler ortaya çıkabilir. Toplam ışığın paylaştırılması nedeniyle özellikle loş ışıkta tek odaklı lense kıyasla hafif bir kontrast kaybı yaşanabilir. Ayrıca lens yüzeyindeki kırıcı halkalar karanlık ortamlarda ışığın dağılmasına yol açarak farların etrafında halo, parlama veya starburst gibi fenomenler oluşturabilir.
Bu optik etkilerin çoğu kalıcı değildir. Beynin yeni görsel düzenlemeye alışması süreci tıpta nöroadaptasyon olarak adlandırılır ve genellikle gözlemlenen ışık saçılması veya hareler ortalama 3 ila 6 ay içinde azalır, beyin görüntüleri filtrelemeyi öğrenir. Cerrahinin temel amacı hastanın yaşam kalitesini ve günlük konforunu artırmaktır; önceden doğru beklenti yönetimi ve ayrıntılı değerlendirme ile işlem fonksiyonel bir kazanım haline gelebilir.
Sonuç olarak özellikli göz içi mercekleri, doğru seçilmiş hastalarda gözlüksüz bir yaşamı mümkün kılabilecek güçlü bir seçenek sunar. Ancak aday belirleme, göz dokularının durumu ve hastanın beklentileri işlemin başarısında kilit rol oynar.
DAVİVA AVCILAR HASTANESİ GÖZ HASTALIKLARI BÖLÜMÜ’NDEN OP. DR. DİCLEHAN ALİ DİCLE, HALK ARASINDA AKILLI LENS OLARAK BİLİNEN ÖZELLİKLİ (PREMİUM) GÖZ İÇİ MERCEKLERİNİN YAPISI, KİMLERE UYGULANABİLECEĞİ VE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN NOKTALAR HAKKINDA ÖNEMLİ BİLGİLER VERDİ.
