Gönüllü'de hasat sahneleri:
Batman'ın Gercüş ilçesine bağlı Gönüllü köyünde hasat mevsimi, hem emek hem de geleneğin buluştuğu bir görüntü sunuyor. Coğrafi işaret unvanıyla tescillenen ve tamamen organik yöntemlerle yetiştirilen pirinçler, sarp ve engebeli arazilerde makinelerin erişememesi nedeniyle eski usul tekniklerle hasat ediliyor.
Tarlalarda tek tek oraklarla biçilen çeltikler, zaman zaman Türkçe ve Kürtçe türkülerin eşliğinde neşeyle toplanıyor. Ürünler, motorlu araçların ulaşamadığı noktalardan at ve eşek sırtında güvenli bölgelere taşınıyor; bu taşımacılık hem üretimin zorluğunu hem de köyün coğrafi sınırlarını ortaya koyuyor.
imece geleneği ve dayanışma:
Gönüllü köyünde pirinç üretimi yalnızca tarımsal bir iş değil, aynı zamanda komşuluk ilişkilerini güçlendiren bir toplumsal ritüel. Dedelerden miras kalan imece usulüyle köylüler her gün bir üreticinin tarlasında bir araya geliyor; ekimden hasada, bakım ve hasatın tüm aşamaları el birliğiyle gerçekleştiriliyor.
Çiftçiler Mahmut Kavak ve Mehmet Kavak süreç hakkında şu bilgileri verdi. Mahmut Kavak, "Önce tarlaya su verilir, çamurlaştırılır ve traktörle sürülüp ekime hazır hale getirilir. Organiktir, çok hoştur ve dünyada eşi benzeri yoktur" dedi. Mehmet Kavak ise "Bahar aylarında tarlalar çapalanır, temizlenir ve pirinç ekimi gerçekleştirilir. Bu süreç sonbahara kadar devam eder, haftalık ve dönemsel bakımları özenle yapılır" diye konuştu.
hasattan sofraya üretim adımları:
Toplanan çeltikler harman alanında bir araya getiriliyor; önce traktörle üzerinden geçirilerek sap ve tanelerin gevşemesi sağlanıyor, ardından el emeğiyle oraklarla pirinçler saplarından ayrıştırılıyor. Ayrılan taneler evlerin damlarında güneşte kurumaya bırakılıyor ve rüzgârla saman ve tozdan arındırılıyor.
Son aşamada ise ürünler tarihi değirmenlere götürülerek kabuklarından ayrılıyor ve tamamen doğal biçimiyle sofralara hazır hale getiriliyor. Bu süreç, köyün hem doğal kaynaklarını hem de kuşaktan kuşağa aktarılan üretim bilgisini koruyan bir pratiğe işaret ediyor.
Batman'da atadan kalma yöntemlerle geleneksel pirinç hasadı başladı
