Göç yollarında yaşam: Gabar Dağı eteklerinde konar göçerlerin kış mücadelesi
Mağara köyü kışı atlatma noktasına dönüşüyor
Şırnak’ın İdil ilçesine bağlı Gabar Dağı eteklerinde yer alan Mağara köyü, yazın Hakkari’nin yaylalarında yaşayan konar göçerler için kışlık sığınak işlevi görüyor. Yaz dönemi boyunca yüksek ve serin yaylalarda hayvanlarıyla birlikte yaşayan aileler, kış yaklaşırken uzun ve meşakkatli bir göçe çıkıyor.
Bu göçler, hayvanlarla birlikte gerçekleştirilen ve yaklaşık 3 ay süren bir yolculukla devam ediyor. Patikalar çoğu zaman karla kaplı, geceler soğuk, günlerse yorgunlukla geçiyor. Göçün sonunda Mağara köyü, konar göçer aileler için kışı atlatma mücadelesinin başladığı yer oluyor.
Konar göçer Zeki Kaplan yaşamını ve göç yollarını şöyle özetliyor: "Bizim hayatımız sürekli hayvancılık. Bir yerde kök salamıyoruz. Mevsimler nereye sürerse, biz de oraya gidiyoruz." Kaplan, yazları yaylalarda kaldıklarını belirterek "4-5 ay yaylalarda kalıyoruz. Orası bizim nefes aldığımız yer. Ama ardından bizim için en ağır sınav başlıyor. Kadın, çocuk, yaşlı demeden; hayvanlarla birlikte 3 ay boyunca yürüyerek kışlaklara iniyoruz. Yol uzun, yol zor, umut ise ince bir ip gibi" diyor.
Kar yağışı ve düşük sıcaklıklar konar göçer yaşamını doğrudan etkiliyor. Kaplan, kışın zorluklarını şu sözlerle anlatıyor: "Kar yağdığında bizim için hayat duruyor. Soğuk iliklerimize işliyor. Bu kış çok zor geçti, hatta hala geçmedi diyebilirim. Gece hayvanlarımız donmasın diye uykusuz kalıyoruz."
Geçim kaynaklarının korunması için verilen çaba, toplumun gündelik beslenmesinde görülen katkılarla ilişkilendiriliyor. Kaplan, bu fedakârlığı şöyle vurguluyor: "Millet sıcak evinde rahat yaşasın, sofrasında et, süt eksik olmasın diye biz bu çileyi çekiyoruz. Küresel ısınma, kuraklık, değişen iklim. Hepsi bizi vuruyor. Ama yine de vazgeçmiyoruz. Çünkü bizim emeğimiz, halkımızın sofrasına sağlık olarak gidiyor."
Konar göçer yaşamının giderek daha da zorlaştığını belirten Kaplan, hayatın onur ve üretim ekseninde sürdüğünü ifade ediyor: "Bizim hayatımız zor ama onurumuz emeğimizdir. Karın altında da kalsak, açlıkla da sınansak üretmeye devam ediyoruz. Çünkü bu topraklarda yaşamanın bedelini en ağır şekilde biz ödüyoruz."
Mağara köyü ve göç yolları, bölgedeki iklimsel değişimlerin ve kırsal geçim kaynaklarının sürdürülebilirliği açısından dikkat çekici bir örnek oluşturuyor. Konar göçerlerin deneyimi, hem kırsal üretimin sürekliliğini hem de zorlu doğa koşullarına karşı toplumsal direncin önemini gözler önüne seriyor.
ONLARIN EVİ BİR ÇADIR, YOLU DAĞLAR, KADERİ İSE MEVSİMLER… KONAR GÖÇERLERİN YÜZYILLARDIR DEĞİŞMEYEN HAYATI, BUGÜN DE KAR, SOĞUK VE YOKLUKLA SINANIYOR. RAHAT BİR YAŞAMDAN ÇOK UZAK OLAN BU HAYAT, FEDAKÂRLIK, SABIR VE ALIN TERİYLE AYAKTA DURUYOR.
