Eylemler ülke geneline yayıldı:
Fransa'da yaklaşık 10 gün önce, öğretmen eksikliği, kalabalık sınıflar, bakımsız okul binaları ve ağır ders programlarına tepki olarak başlayan lise eylemleri kısa sürede Paris çevresindeki bazı okullarda başlayan blokajlardan ülke geneline yayıldı. Öğrenciler, gelmeyen öğretmenlerin yerine görevlendirme yapılmasını, sınıf mevcudunun azaltılmasını, personel eksikliklerinin giderilmesini ve eğitime daha fazla kaynak ayrılmasını talep ediyor.
Gözaltılar ve okulların durumu:
Bugün düzenlenen gösterilerde en az 600 kişi gözaltına alındı. Dün çıkan olaylarda ise ülke genelinde 949 gözaltı yaşanmış, 305 polis, jandarma ve itfaiyeci yaralanmıştı. Eğitim Bakanlığı, öğle saatleri itibarıyla 564 lisenin eylem veya aksamalardan etkilendiğini; yaklaşık 400 lisenin güvenlik gerekçesiyle kapalı tutulduğunu ve birçok okulda eğitimin uzaktan sürdürüldüğünü bildirdi.
Eğitim Bakanı Edouard Geffray, öğrencilerin başlangıçtaki taleplerini 'meşru' olarak nitelendirirken, eylemlerin bir kısmına dışarıdan şiddet yanlısı grupların karıştığını ve okul müdürlerinin saldırganların kendi öğrencileri olmadığını aktardığını söyledi. Bakan, velilere çocuklarını sokaktaki eylemlerden uzak tutmaları çağrısında bulundu ve 'Sokakta çocuklar tehlikede' uyarısında bulundu.
Şiddet olayları ve maddi hasar:
Eylemler bazı kentlerde şiddet olaylarına dönüştü. Strasbourg'da polis göz yaşartıcı gaz kullandı, Marsilya'da güvenlik güçlerine havai fişekler atıldı. Pek çok yerde bisikletler ve çöp konteynerleri ateşe verildi; alevler bazı okulların girişlerine sıçradı. Meaux'taki Henri-Moissan Lisesi ile Paris'teki Roger-Verlomme, Gaston-Bachelard ve Léonard-de-Vinci liselerinde yangınlar kaydedildi.
Île-de-France Bölge Yönetimi, bölgede bugün 55 lisede şiddet, çatışma veya hasar görüldüğünü, hareketin başından bu yana yaklaşık 50 okulun giriş veya güvenlik bölümlerinin kısmen veya tamamen zarar gördüğünü ve maddi hasarın yaklaşık 1 milyon euroya ulaştığını açıkladı.
Polis müdahaleleri ve soruşturmalar:
Polisin bazı müdahaleleri de incelemeye alındı. Fransa Ulusal Polisi Genel Müfettişliği (IGPN), farklı kentlerdeki polis müdahalelerine ilişkin 3 soruşturma başlattı. Uluslararası Af Örgütü ise Fransa güvenlik güçlerine güç kullanımında ölçülülük çağrısı yaptı ve aynı zamanda gösteriler sırasında görülen şiddeti kınadı.
Üniversiteler, sendikalar ve hükümet yanıtı:
Liselerde başlayan hareket üniversitelere de sıçradı; Paris, Lyon, Lille, Aix-Marseille, Rouen, Brest, Poitiers, Reims ve Dijon gibi kentlerde üniversite öğrencileri eylemlere katıldı. Üniversite öğrencilerinin taleplerinde yoksulluk, yükseköğretimde kaynak yetersizliği ve eğitim koşullarının iyileştirilmesi öne çıktı.
Öğretmen sendikaları SNES-FSU, SNUEP-FSU ve SNEP-FSU, öğrencilerin taleplerinin eğitim çalışanlarının uzun süredir dile getirdiği sorunlarla örtüştüğünü belirterek öğrencilere destek verdi. Bazı veli örgütleri, özellikle FCPE'nin bölgesel teşkilatları da taleplerle empati kurduklarını ancak şiddet ve kamu malına zarar verilmesine karşı olduklarını açıkladı.
Hükümet yetkilileri de doğrudan temas kurdu. Bakan Geffray, öğrenci, veli ve sendika temsilcileriyle görüşmeler yaptı ve görüşmelerin somut sonuçlara dönüşmesini istedi. Hükümet, 2027 bütçesinde yer alan tartışmalı bir düzenlemeyi geri çekti: burs almayan öğrencilerden BTS ve hazırlık sınıfları için kayıt sırasında ücret alınması uygulaması hayata geçirilmeyecek. 2027 bütçe tasarısında eğitim harcamalarının yüzde 1,7 artışla 65,53 milyar euroya çıkarılması öngörülüyor; bu artışın enflasyonun altında kalacağı tahmin ediliyor.
Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, 30 Eylül'de yaptığı açıklamada gençlerin kaygılarını ve öfkesini anladığını belirtti ancak 'hiçbir kaygı şiddeti meşrulaştırmaz' mesajını yineledi ve polis müdahalelerinde kuralların ihlal edildiği durumların soruşturulması gerektiğini söyledi. Başbakan Sebastien Lecornu bakanlıklar arası kriz toplantısına başkanlık etti; hükümet bazı liselerin çevresinde güvenlik önlemlerini artırdı ve kapatılan okulların çevresinde gösterilere izin verilmemesi kararı aldı. Adalet Bakanı Gerald Darmanin ise maddi zarara yol açan reşit olmayanların ebeveynlerinin sorumluluğunun gündeme alınmasını istedi.
Denizaşırı bölgeler ve bölgesel etkiler:
Protestolar Fransa'nın denizaşırı bölgelerine de yayıldı. La Réunion'da öğrenciler bazı liselerin girişlerini bloke etti ve yerel eğitim yönetimi öğrenci temsilcileriyle görüşmelere başladı. Komşu Belçika'nın Liege kentinde de lise öğrencileri okullarını bloke etti; bazı eylemlerde 6 kişi gözaltına alındı ve birçok lise güvenlik gerekçesiyle kapatıldı. Belçika'daki hareket, bölgede daha önce süren eğitim tartışmalarıyla paralel ilerliyor.
Ayrıca öğrenci hareketiyle doğrudan bağlantısı olmayan çiftçi eylemleri de aynı dönemde devam etti. Coordination Rurale üyesi çiftçiler Paris yakınlarındaki Guyancourt'da vergi merkezi önüne traktörlerle gelerek gübre, saman ve odun atıkları döktü; Montauban'da da çiftçiler kuraklık ve mali sorunlara dikkat çekmek için eylem düzenledi.
Gelecek: 6 Ekim çağrısı
Öğrenci örgütleri 6 Ekim Salı için yeni eylem çağrısı yaptı. SNES-FSU'nun bazı bölgesel teşkilatları da aynı gün eğitim çalışanlarına greve çıkarak öğrencilerin yanında olma çağrısı yaptı. Şu aşamada bütün sektörü kapsayan genel bir grev çağrısı bulunmuyor, ancak hareketin liselerden üniversitelere, öğretmen sendikalarına ve veli örgütlerine dek yayılması eğitimin içinde genişleyen bir krize işaret ediyor.
FRANSA'DA YAKLAŞIK 10 GÜN ÖNCE ÖĞRETMEN EKSİKLİĞİ VE EĞİTİM ŞARTLARINA TEPKİ OLARAK BAŞLAYAN LİSE EYLEMLERİ ÜLKE GENELİNE YAYILDI. EYLEMLER NEDENİYLE ÜLKE GENELİNDE YAKLAŞIK 400 LİSEDE EĞİTİME ARA VERİLİRKEN, EN AZ 600 KİŞİ GÖZALTINA ALINDI.
