Elektronik sigara kullanımı ve aerosol oluşumu:
VM Medical Park Samsun Hastanesi Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Adem Dirican, elektronik sigaraların sadece su buharı üretmediğini belirtiyor. Bu cihazlar içlerindeki sıvıyı ısıtarak solunum yoluyla akciğerlere ulaşan bir aerosol oluşturur. Bu aerosol nikotin, çok küçük parçacıklar, ağır metaller ve çeşitli zararlı kimyasallar içerebilir; aromalı veya kokusunun daha az hissedilmesi ürünün güvenli olduğu anlamına gelmez.
Solunum sistemi üzerinde gözlenen etkiler:
Dirican, solunan maddelerin akciğerlerin derin bölgelerine kadar ulaşarak hava yollarında tahrişe ve iltihabi yanıta yol açabileceğini vurguluyor. Elektronik sigara ve benzeri ürünlerin kullanımıyla ilişkili, hastanede tedavi gerektiren ağır akciğer hasarı vakaları bildirilmiştir. Bu nedenle bu ürünlerin zararsız olarak değerlendirilmemesi gerektiği ifade ediliyor.
EVALI vakaları ve 2019 salgını:
Elektronik sigara ve benzeri ürünlerin kullanımıyla ilişkili akciğer hasarı EVALI olarak adlandırılmaktadır. Dirican, özellikle 2019 yılında ABD’de görülen salgında yoğun bakım tedavisi gerektiren ve ölümle sonuçlanan vakaların bildirildiğini; bu salgında çoğunlukla esrarın psikoaktif bileşeni THC’yi içeren ürünler ve bazı ürünlerde bulunan E vitamini asetatı ile güçlü bir ilişki saptandığını aktarıyor. Bununla birlikte tüm vakaları tek bir nedene bağlamanın doğru olmayacağı ve ürün içeriklerinin belirsiz olmasının sağlık risklerini değerlendirmeyi güçleştirdiği vurgulanıyor.
Gençler, bağımlılık riski ve ailelere öneriler:
Elektronik sigaraların farklı aromalar ve çekici tasarımları gençleri hedefleyebilir. Dirican, merak ve arkadaş çevresinin etkisiyle başlayan kullanımın nikotin bağımlılığına dönüşebileceğini; nikotinin ergen beyninde dikkat, öğrenme ve dürtü kontrolüyle ilişkili işlevleri olumsuz etkileyebileceğini belirtiyor. Ailelerin çocuklarıyla yargılayıcı olmayan bir iletişim kurarak bu ürünlerin risklerini açıkça konuşması öneriliyor.
Belirtiler görüldüğünde yapılması gerekenler:
Elektronik sigara kullanan kişilerde ortaya çıkan öksürük, nefes darlığı ve göğüs ağrısı gibi şikâyetlerin ihmal edilmemesi gerektiği vurgulanıyor. Özellikle ani veya şiddetli nefes darlığında acil değerlendirme gereklidir. Kişilerin kullandıkları ürünleri ve içerikleri hakkında bildiklerini sağlık ekibiyle paylaşması, tanı ve tedavi sürecine yardımcı olur.
Dirican son olarak, elektronik sigaraların uzun vadeli sağlık etkilerinin araştırılmaya devam ettiğini; mevcut bilgilerin bu ürünlerin risksiz olmadığını gösterdiğini ve hiç sigara kullanmamış kişilerin, özellikle gençlerin elektronik sigaraya başlamaması gerektiğini belirtti. Nikotin bağımlılığı yaşayan kişilerin ise bırakma sürecinde sağlık profesyonellerinden destek almasının önemli olduğu ifade ediliyor.
GÖĞÜS HASTALIKLARI UZMANI DR. ÖĞR. ÜYESİ ADEM DİRİCAN
