Genç yaşta ani kalp ölümlerine dikkat: nedenler ve korunma yolları
Genç yaşta meydana gelen ani kalp ölümleri, son yıllarda toplumda artan bir endişe konusu oldu. Nev Sağlık Grubu Kardiyoloji Bölümü Uzm. Dr. Gülay Özkeçeci, herhangi bir sağlık sorunu olmadığı düşünülen bireylerde yaşanan ani kayıpların, kalp hastalıklarının yalnızca ileri yaşla sınırlı olmadığını gösterdiğini kaydetti.
Ani kalp ölümünün tanımı ve görülme sıklığı
Uzm. Dr. Özkeçeci, ani kalp ölümünün tıbbi literatürde belirli kriterlerle tanımlandığını vurgulayarak şu tanımı paylaştı: olaya tanık olunan vakalarda belirtilerin başlamasından itibaren 1 saat içinde, olayın tanığı olmadığı durumlarda ise kişinin hayatta son görülmesinden sonraki 24 saat içinde meydana gelen kalp kaynaklı doğal ölümler ani kalp ölümü olarak kabul edilir. Her yaşta görülebilmekle birlikte sıklığın yaşla birlikte arttığını belirtti.
Özkeçeci, bebeklik ve çocukluk döneminde 100 bin kişide yaklaşık 1 vaka görülürken, orta yaş grubunda bu oranın 100 bin kişide 50 vaka, 80’li yaşlarda ise 100 bin kişide 200 vakaya ulaştığını aktardı.
Gençlerde ölümlerin başlıca nedenleri
40 yaşın üzerindeki bireylerde ani kalp ölümlerinin en sık nedeninin kalp krizi ve kalp damar hastalıkları olduğunu kaydeden Özkeçeci, genç yaştaki ani ölümlerin arkasında ise genellikle ritim bozuklukları bulunduğunu söyledi. Bu ölümcül ritim bozukluklarının kaynağının sıklıkla genetik geçişli kalp hastalıkları olduğuna dikkat çekti.
Genetik geçişli hastalıkların bazı durumlarda yapısal bozukluklara yol açtığını, bunun kalp içi veya çıkış yollarında kan akışında bozulma yaratabileceğini belirten Özkeçeci, yapısal olmayan hastalıkların ise kalbin elektriksel sistemindeki kusurları içerdiğini ve bunun da kararsız ritim bozukluklarına neden olabileceğini ifade etti.
İlaçlar, maddeler ve diğer risk faktörleri
Ani kalp ölümlerinin sadece genetik nedenlere bağlı olmadığını vurgulayan uzman, dışarıdan alınan bazı hormonlar, ilaçlar ve suistimal edilen maddelerin de riski artırabileceğini söyledi. Yüksek dozda ya da uzun süreli anabolik androjenik steroid kullanımının kalp kasında kalınlaşmaya yol açarak ani kalp ölümüne neden olabileceğini belirtti.
Ayrıca altta yatan kalp hastalığı bulunan kişilerde bazı ilaçların ve maddelerin riski artırdığını söyleyen Özkeçeci, sinir sistemini uyaran ilaçlar, ritim bozukluğu ilaçları, bazı antibiyotikler, antipsikotikler, antidepresanlar, anestezik maddeler, alkol ve kokain kullanımının risk faktörleri arasında yer aldığına dikkat çekti.
Belirtiler, aile öyküsü ve tetkikler
Ani kalp ölümünün genellikle beklenmedik biçimde ortaya çıktığını ancak öncesinde bazı belirtiler verebileceğini belirten Özkeçeci, özellikle efor gerektiren aktiviteler sırasında ya da ani heyecan ve korku anlarında yaşanan açıklanamayan bayılmalar, göğüste sıkışma hissi, aniden başlayan çarpıntılar ve göz kararmaları gibi bulguların dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Aile geçmişinin önemine işaret eden Özkeçeci, ailede 50 yaşın altında nedeni açıklanamayan ani ölüm, erken yaşta kalp krizi, boğulma ya da bayılmaya bağlı olabilecek açıklanamayan trafik kazası öyküsü bulunan gençlerin birinci derece risk altında olduğunu vurguladı.
Risk altındaki bireylerde yapılacak tetkiklerin hayati önemde olduğunu belirten uzman, elektrokardiyografi (EKG), ekokardiyografi (EKO) ve gerekli durumlarda genetik tarama testlerinin hayat kurtarıcı olabileceğini söyledi. Ayrıca profesyonel veya amatör spora başlayacak gençlerin ve yoğun efor sarf eden bireylerin rutin kardiyoloji kontrolünden geçmesi gerektiğini ifade etti.
Acil müdahale ve korunma önerileri
Ani kalp ölümü vakalarıyla her zaman ve her yerde karşılaşılabileceğine dikkat çeken Özkeçeci, ilk birkaç dakikada yapılacak doğru müdahalenin hayati önem taşıdığını söyledi ve toplumda temel yaşam desteği eğitimlerinin yaygınlaştırılması gerektiğini vurguladı.
Özetle Uzm. Dr. Gülay Özkeçeci, gençlerde ani kalp ölümlerini önlemenin en güçlü yolunun belirtileri tanımak, aile öyküsünü bilmek ve düzenli kardiyoloji kontrolleri olduğunu belirtti.
GENÇ YAŞTA MEYDANA GELEN ANİ KALP ÖLÜMLERİ, SON YILLARDA TOPLUMDA GİDEREK DAHA FAZLA ENDİŞEYE SEBEP OLDUĞUNU BELİRTEN KARDİYOLOJİ UZMANI DR. GÜLAY ÖZKEÇECİ, HERHANGİ BİR SAĞLIK SORUNU OLMADIĞI DÜŞÜNÜLEN BİREYLERDE YAŞANAN ANİ KAYIPLAR, KALP HASTALIKLARININ YALNIZCA İLERİ YAŞLARDA GÖRÜLMEDİĞİNİ ORTAYA KOYDUĞUNU SÖYLEDİ.
