fethiye körfezi'nde kapsamlı koruma adımları
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum tarafından duyurulan uygulama, Emine Erdoğan'ın yürüttüğü Sıfır Atık Mavi Projesi kapsamında Fethiye Körfezi'nde hayata geçiriliyor. Projenin temel hedefi, deniz çayırları başta olmak üzere deniz tabanının tahribatını durdurarak ekosistemin geri kazanımını sağlamak.
mapa-şamandıra ve dijital yönlendirme sistemi:
2024'te Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) koordinasyonunda başlatılan Mapa-Şamandıra Yönetim Sistemleri Projesi ile teknelerin koylara rasgele çapa atmasının önüne geçiliyor. Pilot bölge olarak ilan edilen Göcek-Dalaman koylarında ilk etapta 17 koyda 896 deniz mapası ve 876 tonoz kurularak 856 tekneye hizmet verebilecek altyapı oluşturuldu.
Projede TÜÇA iştiraki olarak hizmete alınan DERİA (Deniz Rehabilitasyonu İş Birliği ve Atık Yönetimi A.Ş.) tarafından geliştirilen mobil uygulama ile tekne sahipleri rezervasyon yaparak güvenli bağlama noktalarına yönlendiriliyor. Bu düzenlemeyle koylardaki kullanım süreleri standartlaştırıldı: bir koyda en fazla 3 gün, Fethiye ve Dalaman koylarında toplam 11 gün konaklama kuralı uygulanıyor.
altyapı, denetim ve temizlik devriyeleri:
DERİA sahada yoğun bir operasyonel yapı kurdu; sistemde şu araçlar görev yapıyor: 14 palamar botu, 4 deniz denetim botu, 1 hizmet botu, 1 atık alım gemisi ve 1 deniz süpürgesi (TÜÇA91). DeriA ekipleri, hem günlük devriyeler hem de gelen ihbarlara hızlı müdahale ile koylardaki yüzey kirliliğini gideriyor ve bağlama düzenini izliyor.
DERİA mobil uygulaması aynı zamanda teknelerin atık alma hizmetinden yararlanmasını kolaylaştırıyor; atık alım gemileri doğrudan tekneye hizmet vererek deniz yüzeyindeki kirliliğin karaya dökülmesini engelliyor.
dip çamuru temizliği: kapsam ve hedefler:
Projede öne çıkan adım, körfezin dip çamurunun temizlenmesi olacak. Bakan Kurum'un katılacağı törenle başlatılacak çalışmada ortalama 2,7 metre yüksekliğe ulaşan ve yaklaşık 600 hektar alanı kaplayan 16 milyon 268 bin 925 metreküp dip çamuru, TÜÇA'ya ait 2 dip tarama gemisi ile çıkarılacak. İş tamamlandığında Körfez'de hedeflenen ortalama derinlik 3,4 metre olacak.
Yetkililer, çamurun çıkarılmasının deniz tabanındaki oksijen ve ışık rejimini iyileştireceğini, deniz çayırlarının yeniden yayılmasına ve doğal yaşamın düzelmesine katkı sağlayacağını belirtiyor. Bakan Kurum bu adımı "Akdeniz'in en büyük çevre koruma seferberliği" olarak nitelendirdi ve çalışmanın gelecek nesiller için denizlerin maviliğini korumayı amaçladığını vurguladı.
saha aktörleri ve yerel geri dönüşler:
TÜÇA Başkanı Nurullah Öztürk ile operasyon ekipleri, mapa-şamandıra sisteminin ilk olarak Göcek Dalaman Koyu'nda devreye alındığını ve çapa yasağı ile deniz tabanının korunmasının hedeflendiğini açıkladı. Operasyon Müdürü Ömer Gökçen ise deniz süpürgelerinin haftanın her günü koylarda devriye gezdiğini ve ihbarlara hızlı müdahale sağlandığını belirtti.
Yerel denizcilerden gelen geri bildirimler de olumlu: 20 yıllık kaptan Murat Karataş ve tur teknesi kaptanı Vahdet Kasarcı uygulamanın koyların 'otel gibi' kullanımını azalttığını, tekne yoğunluğunu düşürdüğünü ve atık yönetimi sayesinde denizin korunmasına doğrudan katkı sağladığını ifade etti.
Bu adımlar, hem deniz ekosisteminin onarımını hem de kıyı turizmi ve deniz kullanımında adaletli, sürdürülebilir bir düzenlemeyi hedefliyor. Uygulamanın etkisi, saha verileri ve yapılan temizlik çalışmalarının tamamlanmasıyla daha somut biçimde değerlendirilecek.
ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANI MURAT KURUM, MAPA-ŞAMANDIRA VE DERİA SİSTEMİNE İLİŞKİN SOSYAL MEDYA HESABINDAN PAYLAŞIM YAPTI.
