Eskişehir Olgunlaştırma Enstitüsü'nde Türkmen gelinlerinin hikâyeleri kilimlerde yaşıyor
Eskişehir Olgunlaştırma Enstitüsü'nde usta öğretici Mevlüş Özkum, asırlık yün iplerle tezgâh başında dokuduğu kilimlerde geçmişin yaşanmışlıklarını ve Türkmen gelinlerinin sessiz hikâyelerini yaşatıyor. Enstitü, kültürel mirasın korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması amacıyla yürüttüğü çalışmalarda yöresel dokumaları aslına sadık kalarak günümüze taşıyor.
Usta öğreticinin anlatımı
Özkum, kullandıkları iplerden söz ederken 120 yıllık ömrü olan yünler ile çalıştıklarını vurguluyor. Hazırladıkları motiflerden biri olan Gülbudak deseninin anlamını zarafet, manevi aşk ve Peygamber Efendimize duyulan sevgi olarak açıklıyor. Bu deseni dokumanın ortalama 2,5-3 ay sürdüğünü aktarıyor.
Teknik süreç ve malzeme
Desenlerin atölye süreci şu şekilde işliyor: önce desen fotokopi edilip karelere ayrılıyor, kareleme yapıldıktan sonra çözgüye yerleştiriliyor. Kullandıkları geleneksel dokuma tezgâhının adı Istar. Taraklama işlemi kirkitle yapılıyor ve temel olarak çözgü, atkı ipleri ile kirkit ve ıstar kullanılıyor. Projeler kapsamında bazen doğaçlama değil planlı desenlerle çalışıldığını, renklerin ve iplerin dokuma sürecinde merkezi bir rolü olduğunu belirtiyor.
Seleser hikâyesi
Özkum, desenlerin her birinin bir anlamı ve hikâyesi olduğunu söylüyor; elibelinde, koçboynuzu, kurt ağzı gibi motiflerin farklı yorumları var. Seleser örneğinde anlatılan hikâye hüzünlü: bir Türkmen gelini eşinin askere gitmesiyle sevdasını, hasretini kilime işler; daha sonra eşinin şehit düştüğü haberi gelir ve gelin kilimi selin üstüne atar. Bu ve benzeri öyküler kuşaktan kuşağa dilden dile aktarılmıştır.
Enstitüdeki atölyelerde unutulmaya yüz tutmuş motifler gün yüzüne çıkarılırken, her desenin ardındaki tarihsel ve duygusal bağlar koruma altına alınıyor. Usta öğretici ve ekibi, asırlık teknikleri ve kültürel bağları proje bazlı çalışmalarla modern çağa aktararak geleneksel Türk dokuma sanatını gelecek kuşaklara miras bırakmayı amaçlıyor.
ESKİŞEHİR OLGUNLAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ'NDE USTA ÖĞRETİCİ OLARAK ÇALIŞAN MEVLÜŞ ÖZKUM, ASIRLIK YÜN İPLERLE TEZGÂH BAŞINDA DOKUDUĞU KİLİMLERDE GEÇMİŞİN YAŞANMIŞLIKLARINI VE TÜRKMEN GELİNLERİNİN SESSİZ HİKÂYELERİNİ YAŞATIYOR.
