Erken menopoz sinyallerini hafife almayın

Op. Dr. Gülbin Destici İşgören uyarıyor

Memorial Antalya Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Bölümü'nden Op. Dr. Gülbin Destici İşgören, 45 yaşın altında menopoz belirtileri yaşayan kadınların vakit kaybetmeden uzmana başvurması gerektiğini vurguluyor. Menopozun doğal olarak adet döngüsünün kalıcı biçimde sonlanmasıyla tanımlandığını hatırlatan İşgören, bu sürecin genellikle perimenopoz adlı geçiş dönemiyle başladığını belirtiyor.

Menopozu işaret eden erken belirtiler:

Perimenopozda hormonlardaki dalgalanmalar nedeniyle birçok farklı şikayet ortaya çıkabilir. İşgören, sıcak basmaları ve gece terlemeleri, uyku bozuklukları, ruh hali değişiklikleri, vajinal kuruluk ve kemik yoğunluğunda azalma gibi belirtilerin dikkatle izlenmesi gerektiğini söylüyor. Bu belirtiler günlük yaşamı etkiliyorsa erken değerlendirme önem kazanır.

Yaşam tarzı müdahaleleri ve beslenme önerileri:

Belirtilerin yönetiminde beslenme ve yaşam tarzı değişiklikleri ön plana çıkıyor. İşgören şu önerilerde bulunuyor: sıcak basmalarını hafifletmek için hafif giysiler tercih edin, kafein ve baharatlı yiyecekleri sınırlayın; kemik sağlığını korumak için kalsiyum ve D vitamini alımınızı gözden geçirin, süt ürünleri ve yeşil yapraklı sebzeler tüketin; güneş ışığından faydalanın. Omega-3 bakımından zengin balık, fındık ve tohumlar hormon dengesine destek olabilir. Ayrıca kilo kontrolü, sebze ve meyve ağırlıklı beslenme ile rahatlamaya katkı sağlar.

Fiziksel aktivite de kritik bir rol oynuyor. İşgören, haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta egzersiz yapılmasını; yürüyüş, yoga veya yüzmenin hem fiziksel hem zihinsel sağlığı destekleyeceğini belirtiyor. Sigaranın menopoz belirtilerini şiddetlendirebildiğine ve erken menopoza yol açabildiğine dikkat çekiliyor; sigarayı bırakmak bu açıdan önem taşıyor.

Tıbbi değerlendirme, testler ve tedavi seçenekleri:

Uzman, menopoz şikayetlerinin günlük hayatı olumsuz etkilediği durumlarda tıbbi destek alınmasını öneriyor. Hormon replasman tedavisi gündeme gelebilir ancak hormon tedavisi herkes için uygun olmayabilir; meme kanseri öyküsü olanlarda risk oluşturabilir. Bitkisel takviyeler bazı kadınlarda rahatlama sağlayabilir ancak bunların da doktor onayı olmadan kullanılmaması gerektiği vurgulanıyor.

Menopoz döneminde rutin kontrollerin ihmal edilmemesi gerektiğini söyleyen İşgören, yıllık jinekolojik muayeneler, mamografi ve kemik yoğunluğu testlerinin önemine işaret ediyor. Bu takipler sayesinde osteoporoz ve kalp hastalıkları gibi uzun vadeli riskler erken yakalanabilir. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre doğal menopoz yaşı dünya genelinde ortalama 50-52, Türkiye'de ise 48-52 arasında değişiyor.

Erken menopozun tanımı ve risk faktörleri:

İşgören, menopozun 40 yaşından önce gerçekleşmesinin "prematür menopoz", 40-45 yaş arasında görülmesinin ise "erken menopoz" olarak tanımlandığını belirtiyor. Erken menopozun kadınların yaklaşık %5

Aile öyküsü önemli bir risk faktörüdür. İşgören ayrıca sigaranın menopozu ortalama 1-2 yıl öne çekebileceğini, alkol tüketimi ve düşük fiziksel aktivitenin de riski artırabileceğini söylüyor. Sosyoekonomik durum, erken adet görme yaşı ve bazı etnik kökenlerin de etkili olabileceği belirtiliyor.

Psikolojik etkiler ve sosyal destek:

Menopozun ruhsal boyutunun göz ardı edilmemesi gerektiğini aktaran İşgören, anksiyete ve depresyon riskine dikkat çekiyor. Meditasyon, mindfulness uygulamaları ve destek gruplarına katılımın faydalı olabileceğini; cinsel sağlık için lubrikan kullanımının ve partnerle açık iletişimin öneminin altını çiziyor.