Erdoğan'ın Bişkek dönüşü ve zirve değerlendirmesi
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Kırgızistan'ın ev sahipliğinde yapılan Şanghay İşbirliği Teşkilatı Zirvesi'ne katılmak üzere gittiği Bişkek dönüşünde uçakta gazetecilerin sorularını yanıtladı. Erdoğan, teşkilatın 30 yıllık geçmişinden başlayarak bugün ulaştığı kapsamı ve Türkiye'nin bölgesel ilişkilerdeki yeni hamlelerini detaylandırdı.
Erdoğan, Şanghay İşbirliği Teşkilatı'nın Asya Pasifik ile Orta Doğu'yu bir araya getiren, yaklaşık 35 trilyon dolarlık ekonomik büyüklüğü ve 4 milyarın üzerinde nüfusu temsil eden bir platform olduğunu; Türkiye'nin bu coğrafyayla ticaret hacminin yıllık olarak 150 milyar dolara yaklaştığını kaydetti. 2019'da ilan edilen 'Yeniden Asya' girişiminin bu stratejinin bir yansıması olduğunu vurguladı.
Zirvede ön plana çıkan diplomasi ve çok taraflılık:
Erdoğan, zirvede çok taraflılık, bölgesel sahiplenme ve sürdürülebilir kalkınma konularında yaptığı konuşmadan söz ederek, enerji ve iklim değişikliği gibi küresel meselelere Türkiye'nin yaklaşımını paylaştığını belirtti. Azerbaycan, Kırgızistan ve Rusya liderleriyle ikili görüşmeler gerçekleştirdiklerini, ayrıca Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri dahil birçok muhatapla fikir teatisinde bulunduklarını aktardı.
Türkiye'nin stratejik dengesi ve üyelik perspektifi:
Erdoğan, Türkiye'nin hem Batı hem Doğu ile dengeli ilişki kurabildiğini, Şanghay İşbirliği Teşkilatı ile ilişkilerin ilerletilmesinin ülkenin ekonomik ve stratejik seçeneklerini çeşitlendireceğini söyledi. Türkiye'nin teşkilata üyeliğinin bir bloktan kopuş anlamına gelmeyeceğini; hedefin 360 derecelik bir vizyon ile ülkenin ağırlığını artırmak olduğunu özellikle belirtti.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile görüşmesine dair Erdoğan, görüşmenin samimi ve verimli geçtiğini, Rusya-Ukrayna savaşının bir an önce barışla sonuçlanmasının hem Türkiye'nin hem de Putin'in ortak beklentisi olduğunu ifade etti. Türkiye'nin barış için elinden geleni yapmaya hazır olduğunu vurguladı.
Bölgesel inisiyatifler, güvenlik ve iç politika mesajları
İstanbul'da yapılan Mekke İttifakı toplantısına da değinen Erdoğan, bu ittifakın stratejik, siyaset ve askeri komitelerinin somut adımlar attığını; sekretaryanın kurulması ve savunma sanayii, askeri eğitim ve standardizasyon gibi teknik konuların ele alındığını anlattı. Erdoğan, Suudi Arabistan, Pakistan ve Türkiye dengesi sayesinde ittifakın açıkça eleştirilmesinin zorlaştığını söyledi.
Terörle mücadeleye ilişkin olarak Erdoğan, 'Terörsüz Türkiye' hedefinin bir takvim meselesinden ziyade stratejik bir amaç olduğunu, Meclis mutabakatı ve Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığındaki takip kurulunun süreci planladığını belirtti. Yasa uygulamalarının örgütün fiilen silah bırakıp tasfiye olmasına bağlı olduğunu vurguladı.
PKK'nın Suriye'deki yapılanması YPG-PYD'nin fesih kararını memnuniyetle karşıladıklarını ifade eden Erdoğan, bu gelişmenin Suriye'nin bütün unsurlarıyla birlik içinde olmasına katkı sağlayacağını ve bölge için yeni bir dönemin kapısını aralayabileceğini söyledi. Cumhurbaşkanı Ahmed Şara'nın süreç yönetimini olumlu bulduğunu ekledi.
Erdoğan, Suriye konusunda Türkiye'nin başlangıçtan beri izlediği politikanın doğrulandığını, Amerika'nın da Suriye gerçeklerini görmeye başladığını belirterek tüm komşu ve dost ülkeleri Suriye'nin yeniden inşasına davet etti.
F-35 programına dair Erdoğan, Türkiye'nin programın ortaklarından olduğunu ve programa tekrar dahil olma çabalarının sürdüğünü vurguladı. S-400 meselesi ve üçüncü ülkeye devriyle ilgili görüşmelerin ikili gündemde ele alındığını, aynı zamanda yerli savunma projelerinden KAAN'dan vazgeçmediklerini söyledi.
Karadeniz'de ticari deniz taşımacılığının güvenliğinin önemine dikkat çeken Erdoğan, tahıl krizinin Afrika'da yeniden etkili olduğunu görerek Karadeniz için kalıcı bir güvenlik mekanizmasına ihtiyaç olduğunu ifade etti.
Yunanistan mesajı ve iç cephe vurgusu
Yunanistan'a yönelik değerlendirmesinde Erdoğan, Türkiye'nin iyi komşuluk ilişkileri temennisini yineleyip, karşı tarafın uluslararası anlaşmaları ihlal etmesinin kimseye fayda sağlamayacağını söyledi. "Türkiye’nin serinkanlı ve sağduyulu yaklaşımını acziyet olarak okumak vahim bir hatadır" şeklinde uyardı ve Yunanistan'ı gayri askeri statüdeki adaları silahlandırmaktan vazgeçmeye çağırdı.
İç siyasete dair Erdoğan, toplumsal bütünleşmeyi zedeleyen söylemlere karşı uyarıda bulundu; 'Büyük Türkiye Mutabakatı' vurgusunu yaparak iç cepheyi güçlendirmenin farklılıkları yok etmek değil, Türkiye paydasında kenetlenmek olduğunu belirtti. "Terör defteri artık kapanmalı, silahın, şiddetin devri artık kapanmalı" ifadesiyle sürecin kararlılıkla yürütüleceğini söyledi.
Sonuç olarak Erdoğan, Bişkek Zirvesi'nin Türkiye'nin ekonomik, siyasi ve stratejik tercihlerini çeşitlendirme iradesinin somut bir göstergesi olduğunu; barış, güvenlik ve iş birliğini önceliklendiren bir dış politika ile bölgesel sorunların diyalog ve diplomasi yoluyla çözülmesini savunmaya devam edeceklerini ifade etti.
CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN, TÜRKİYE’YE DÖNÜŞ YOLUNDA UÇAKTA BULUNAN GAZETECİLERİN SORULARINI YANITLADI.
