Envâr-ı Şarkiyye gazetesi akademik çalışmayla yeniden gün yüzüne çıkarıldı
Atatürk Üniversitesi, Anadolu basın tarihinin kilometre taşlarından biri olarak kabul edilen Envâr-ı Şarkiyye gazetesini titiz bir akademik çalışma ile yeniden gün yüzüne çıkardı. Eser, Prof. Dr. Besim Yıldırım, Prof. Dr. Naim Ürkmez ve Prof. Dr. Murat Küçükuğurlu tarafından hazırlandı ve düzenlenen tanıtım programıyla kamuoyuna sunuldu.
çalışmanın kapsamı ve yöntem
Hazırlanan eser, tıpkıbasım, metin ve sadeleştirme çalışmaları olmak üzere üç ana bileşenden oluşuyor. Orijinal metinlerin korunması esas alınırken, günümüz Türkçesine uygun sadeleştirmelerle metinlerin araştırmacılar ve genel okuyucu için erişilebilirliği artırıldı. Bu yaklaşım, Anadolu yerel basın tarihinin kaynaklarını hem korumayı hem de kullanımı kolaylaştırmayı hedefliyor.
araştırmacıların değerlendirmesi
Çalışmayı hazırlayan akademisyenlerden Prof. Dr. Besim Yıldırım, eserin tarihî ve kültürel önemine vurgu yaptı ve şunları söyledi: "Bugünkü toplantının da aynı tarihe denk gelmesi bilinçli bir planlama değil, ancak son derece anlamlı bir tevafuk oldu. Bu kitabın hazırlanmasında ve basılmasında güçlü destek veren Rektörümüz Prof. Dr. Ahmet Hacımüftüoğlu’na teşekkür ediyorum. Hocamızın bu eseri Atatürk Üniversitesi adına prestij baskı olarak yayımlatması, Erzurum basını ve Erzurum’un sosyo-kültürel hayatı açısından son derece kıymetlidir. Gazeteler sadece günlük olayları kaydeden yayınlar değildir. Aynı zamanda toplumların hafızasını oluşturan en değerli belgelerdendir. Bu nedenle bu eseri yalnızca bir araştırmanın ürünü olarak değil, geçmişle bugünü birleştiren önemli bir köprü olarak değerlendirmek gerekir. Basın tarihi denildiğinde akla genellikle İstanbul basını geliyor. Ancak bu eser, İstanbul basın tarihinin dışında Anadolu basın tarihini araştırmak ve gün yüzüne çıkarmak açısından da büyük önem taşıyor. Erzurum basını açısından baktığımızda ise Envar-ı Şarkiye, Anadolu’da yerel basının başlangıcının Erzurum’da yapılması bakımından çok önemli bir gazetedir. Envar-ı Şarkiye yalnızca haber yayımlayan bir yayın organı olmamış; matbaacılık geleneğinin gelişmesine, gazetecilik için gerekli teknik altyapının oluşmasına ve en önemlisi bir gazetecilik kültürünün filizlenmesine öncülük etmiştir. Bugün Erzurum’un köklü basın geleneğinden söz edebiliyorsak bunun temel taşlarından biri hiç şüphesiz Envar-ı Şarkiye’dir. Hatta Milli Mücadele’nin en önemli yayın organlarından biri olan Albayrak gazetesi de Envar-ı Şarkiye’nin oluşturduğu gazetecilik kültürü üzerinde yükselmiştir diyebiliriz"
tanıtım programı ve yerel vurgular
Tanıtım programında konuşan Atatürk Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Ahmet Hacımüftüoğlu, Erzurum'un tarih boyunca hem siyasi ve kültürel gelişmelere hem de basın alanında öncü merkezlerden biri olduğunu belirtti ve şu ifadeleri kullandı: "Erzurum, tarih boyunca yalnızca siyasi ve kültürel gelişmelere sahne olan bir şehir değil, aynı zamanda Türk basın tarihinin de öncü merkezlerinden biri olmuştur. Osmanlı döneminde Anadolu’da yayımlanan ilk Türkçe gazete olan Envâr-ı Şarkıyye’nin 1867 yılında burada, Erzurum’da yayın hayatına başlamış olması, şehrimizin bu alandaki tarihi önemini açıkça ortaya koymaktadır. Bu gazeteyi takip eden yıllarda Erzurum’da pek çok gazete ve derginin yayımlanmış olması da, şehrimizin Anadolu’da basın faaliyetlerinin şekillenmesi ve yaygınlaşması açısından ne denli merkezi bir rol üstlendiğinin bir göstergesidir. Atatürk Üniversitesi olarak kuruluşumuzdan bu yana bilimsel üretimi teşvik etmeyi, akademik çalışmaları desteklemeyi ve toplumsal gelişime katkı sağlamayı temel ilke edindik. Bugüne kadar yalnızca akademik başarılarımızla değil, bölgesel ve ulusal düzeyde geliştirdiğimiz sosyo-kültürel ve ekonomik kalkınma politikalarımızla da öncü bir rol üstlenmiş bulunmaktayız"
Program sonunda, çalışmanın hazırlanmasında emeği geçen Prof. Dr. Besim Yıldırım, Prof. Dr. Naim Ürkmez ve Prof. Dr. Murat Küçükuğurlu’ya plaket takdim edildi. Eser, Anadolu basın tarihine ilişkin kaynakların korunması ve erişime açılması açısından önemli bir katkı olarak değerlendiriliyor.
PROF. DR. BESİM YILDIRIM, PROF. DR. NAİM ÜRKMEZ VE PROF. DR. MURAT KÜÇÜKUĞURLU TARAFINDAN HAZIRLANAN ANADOLU’NUN İLK VİLAYET GAZETESİ OLAN ESERİN TANITIMINI GERÇEKLEŞTİRİLDİ.
