El işçiliğiyle yapılan bağlamalar Van’da nesiller aşan bir iz bırakıyor
Van’da yarım asrı aşkın deneyimiyle bağlama yapımı sürdüren ustalar, el emeğiyle ürettikleri enstrümanların dayanıklılığıyla dikkat çekiyor. Usta Tevhid Topal’ın atölyesine, yıllar önce yaptığı bağlamaların bakım için geri dönmesi, el işçiliğinin uzun ömürlülüğünü gözler önüne seriyor.
Ustalığın kökeni ve atölye hayatı:
Tevhid Topal, bağlama yapımını 1979 yılında Erzurum’da, babası İbrahim Topal (Aşık Dermani) yanında öğrenmeye başladı. 1992’de mesleğini Van’a taşıyan Topal, babasından öğrendiklerini bugüne kadar sürdürdü. Atölyesinde seri üretim yerine el işçiliğini ve kaliteyi ön planda tutuyor; bu yaklaşım hem enstrümanın sesine hem de kullanım ömrüne yansıyor.
Topal, hem enstrüman üretiyor hem de çalarak mesleğin farklı yönlerini genç nesillere aktarıyor. Bugüne dek çok sayıda öğrenci, usta ve çırak yetiştiren ustanın atölyesi, çevre il ve ilçelerden yoğun sipariş alıyor. Zaman zaman Türkiye’nin farklı bölgelerine ve yurt dışına gönderimler de gerçekleştiriliyor.
Dayanıklılık ve mesleğe yaklaşım:
İHA muhabirine konuşan Topal, seri üretimle hazırlanan bağlamaların ömrünün el işçiliğiyle yapılanlara göre daha kısa olduğunu vurguladı. Kendi yaptığı bağlamaların yaklaşık 30 yıl dayanabildiğini belirten usta, "Bağlama yapıyorum ve aynı zamanda da çalıyorum" ifadesiyle hem üretim hem kullanım süreçlerine hâkim olduğunu gösteriyor.
Topal, seri üretim enstrümanları zaman zaman "kullan at" olarak tanımlıyor ve onların üst kalite olanlarının bile genellikle iki-üç yıl civarında kullanılabildiğini söylüyor. Buna karşılık onun el emeği bağlamaları, on yıllar boyunca çalınıp gerektiğinde bakım için ustanın atölyesine geri geliyor; örneğin "30 yıl önce yaptığım bağlama bakıma geliyor, yani hâlâ çalınabiliyor" açıklaması bu dayanıklılığı özetliyor.
Usta, gençlere meslek kazandırmaya önem verdiğini ve günümüzde gençlerin daha çok kazanç odaklı tercihler yaptığını belirtiyor: "Gençler daha çok kolaycılar... daha çok parayı nereden kazanırım, ona göre yöneliyorlar" dedi. Topal, kendi kuşağının ise işi aşk ve bağlılıkla sürdürdüğünü, mesleği edinirken başka şey aramadıklarını ekliyor.
Van’daki bu atölye ortamı, el işçiliğinin hem kültürel hem de teknik boyutlarını korurken, yapılan bağlamaların nesiller boyunca kullanılmasını sağlayan bir sürdürülebilirlik örneği sunuyor.
TEVHİD TOPA'IN EL EMEĞİ BAĞLAMALARI YILLARA MEYDAN OKUYOR
