Restorasyonla ortaya çıkan yeni bulgu:
Sivas kent merkezindeki Sivas Ulu Camii, 1196-1197 tarihlerinde Kızılarslan Bin İbrahim tarafından yaptırılan ve Anadolu Selçuklu dönemine tarihlenen bir yapı olarak uzun süredir dikkat çekiyor. 1212 yılında İzzeddin Keykavus tarafından onarılan caminin minaresi ise 1213'te tuğla örgülü, sekizgen kaideli ve Pisa Kulesi'ni anımsatan eğimli bir tasarımla tamamlandı.
Yaklaşık 14 ay önce ibadete kapatılarak kapsamlı restorasyona alınan eserde, tavanından bin 100 ton betonarme dönemselliğin kaldırılması ve orijinal ahşap zemin uygulamalarının yapılması gibi temel güçlendirme çalışmaları yürütülüyor. Minare bölümündeki çalışmalar sırasında ise onlarca yeşil porselen çanak keşfedildi; bu buluntu uzmanların incelemesiyle kısa sürede anlam kazandı.
Restorasyonun kapsamı ve hedefleri:
Sivas Vakıflar Bölge Müdürü Mehmet Ali Çalışkan tarafından aktarıldığı şekliyle restorasyon, Vakıflar Genel Müdürlüğü koordinasyonunda ve Sivas Ulu Cami Vakfı sponsorluğunda yürütülüyor. Çalışkan, camideki tüm eksikliklerin giderildiğini, beton kaldırma işlemiyle döneme ait müdahalelerin geriye alındığını ve orijinale uygun malzeme ile onarım hedeflendiğini belirtiyor.
Minarenin durumu da sürekli izleme altında: minarenin şakülünden 116 cm (veya yaklaşık 1 metre 10 santimetre) eğik olduğu, kuzeyden esen rüzgâr etkisiyle bu biçimde inşa edildiği kaydedildi. Modern izleme teknolojileri eğikliğin ilerlemediğini gösteriyor; ancak yıpranmış dış çini ve tuğlaların konservasyonu ile kırık tuğlaların tamamlanması çalışmaları sürüyor. Minarenin gövde ortasında kufi hat ile yazılı olan Ahzab suresi 40. ayetin eksik kısımları da aynı yazı stiliyle yeniden yazılacak.
Çanakların işlevi ve renk tercihi:
Minareden çıkan çanaklar ilk bakışta merak uyandırırken, uzman incelemeleri bunların teknik bir onarım malzemesi değil, mimari süs unsuru olduğunu ortaya koydu. Çalışkan'ın ifadesine göre keramik tabak ve çanak türündeki bu parçalar, minarenin şerefe kısmında dekoratif amaçla yerleştirilmiş. Anadolu mimarisinde sıkça rastlanan çini ve renkli tuğla uygulamalarına alternatif veya tamamlayıcı olarak kullanılan bu keramikler, Sivas örneğinde yeşil renkle boyanmış; bölgesel tercih nedeniyle firuze yerine yeşil tercih edilmiş.
Restorasyon ekibi, hızdan çok orijinalliğe vurgu yapıyor ve yapabilecekleri en iyi, en yakın imalatı hedeflediklerini belirtiyor. Bu yaklaşım çanakların korunması ve gerekiyorsa aynı teknikle yeniden uygulanması aşamalarında da sürdürülecek.
Geriye dönük plan ve teşekkürler:
Çalışkan, restorasyona katkı verenlere teşekkür ederek, başta AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler, Sivas Valisi Yılmak Şimşek ve sponsorluk yapan Sivas Ulu Cami Vakfı olmak üzere tüm paydaşlara atıf yaptı. Restorasyonun 2028 yılı içinde tamamlanması ve Ramazan ayı ile birlikte caminin yeniden ibadete açılmasının planlandığı bildirildi.
Bulunan yeşil çanaklar, Sivas Ulu Camii gibi tarihi yapılar üzerinde yürütülen restorasyonların sadece yapıyı güçlendirmekle kalmayıp, yapıların estetik ve kültürel dokusunu da ortaya çıkardığını gösteren bir örnek niteliğinde. Çalışmalar tamamlandığında minare ve şerefede görünen bu özgün süsleme unsuru, caminin tarihî kimliğinin daha iyi anlaşılmasına katkı sağlayacak.
RESTORASYON SIRASINDA BULUNAN VE GİZEMİ UZMANLAR TARAFINDAN ÇÖZÜLEN YEŞİL RENKLİ ÇANAKLARIN ANADOLU MİMARİSİNDE SÜSLEME AMACIYLA YERLEŞTİRİLDİĞİ ORTAYA ÇIKTI.
