Bütçe açıklaması ve hedefler
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde düzenlenen ‘2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Bağlama Töreni’nde 2027 bütçe teklifini açıkladı. Yılmaz, teklifin AK Parti hükümetlerinin 25’inci, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminin 9’uncu ve Türkiye Yüzyılının 4’üncü bütçesi olduğunu belirterek siyasi istikrarın önemine vurgu yaptı. Bütçenin; makroekonomik istikrarı koruyan, dezenflasyon sürecini destekleyen, kamu kaynaklarını etkin kullanan ve yatırımı, istihdamı, üretimi ile ihracatı güçlendiren bir anlayışla hazırlandığını ifade etti.
bütçenin genel çerçevesi:
Yılmaz, 2027 yılı bütçesinin ekonominin dış şoklara karşı dayanıklılığını artırmayı ve toplumsal refahı gözetmeyi amaçladığını söyledi. Teklifte ayrıca şehirlerin afetlere dirençli hale getirilmesinin temel öncelik olarak sürdürüleceği, kentsel dönüşüm ve sosyal konut projelerine ciddi artışlar yapıldığı vurgulandı.
makroekonomik beklentiler:
Küresel görünümdeki dalgalanmalara rağmen programda büyümenin 2027 yılında yüzde 4,2 seviyesine yükseleceği öngörülüyor. Türkiye için 2026 büyüme tahmini yüzde 3,3, 2025 gerçekleşmesi yüzde 3,7 olarak sunuldu. İşgücü piyasasında 2027 yılında istihdamın 657 bin kişi artacağı, işgücüne katılım oranının yüzde 53,4 ve işsizlik oranının yüzde 8 olacağı tahmin ediliyor. Cari açık konusunda ise önümüzdeki yılın sonunda yeniden yüzde 2’nin altına inilmesi beklenmektedir.
eğitim ve insan kaynağına ayrılan kaynaklar
eğitim bütçesinin boyutu:
Yılmaz, merkezi yönetim bütçesinden en büyük payın yine eğitime ayrıldığını belirterek Millî Eğitim Bakanlığı için 2027 yılı ödeneğinin 2 trilyon 459 milyar lira olduğunu açıkladı. Yükseköğretim kurumları bütçesi ise 2027'de 872 milyar lira olarak öngörülüyor. Yükseköğretimi de dâhil edildiğinde eğitime ayrılan toplam kaynak 3 trilyon 747 milyar lira seviyesine ulaşıyor ve bu, merkezi yönetim bütçesinden yüzde 13,7 paya tekabül ediyor.
eğitimde insan kaynağı:
Yılmaz, öğretmen sayısındaki artışa dikkat çekerek 2002 yılında Millî Eğitim Bakanlığında öğretmen sayısının yaklaşık 510 bin olduğunu, 2026 Ekim itibarıyla bu sayının 1 milyon 40 bine yükseldiğini hatırlattı.
sağlık, sosyal yardımlar ve konut yatırımları
sağlığa ayrılan pay:
Merkezi yönetim bütçesinden sağlık hizmetleri için öngörülen kaynak 2 trilyon 134 milyar lira olup, Sağlık Bakanlığı, yükseköğretim kurumları ve Sosyal Güvenlik Kurumu harcamaları birlikte değerlendirildiğinde sağlık alanına ayrılan toplam tutar 4 trilyon 532 milyar lira olarak sunuldu.
sosyal destekler ve konut:
Sosyal yardım ve destekler için 2027 bütçesinde 1 trilyon 341 milyar lira kaynak ayrıldı (bütçenin yüzde 4,9u). Sosyal konut finansmanına ayrılan kaynak 250 milyar liraye yükseltilmiş olup (yüzde 150 artış), dar gelirlilere, engellilere ve yeni evlenecek gençlere yönelik sosyal konut üretimi hızlandırılacak. Ayrıca sosyal destek kalemleri arasında sağlık primleri için 186 milyar lira, yaşlı ve bakım aylıkları için 132 milyar lira, evde bakım desteği için 109 milyar lira, engelli eğitimi desteği için 90 milyar lira gibi tutarlar yer aldı.
Enerji sübvansiyonlarına 2027 bütçesinde 605 milyar lira ayrılmış; bu tutar bir önceki yıla göre yüzde 62 artış anlamına geliyor. Yılmaz, enerji sübvansiyonlarının bütçe açığının yaklaşık 0,5 puanını oluşturduğunu ve Ekim ayında mesken aboneleri için doğal gaz ve elektrikte getirilen düşük kademe destek oranlarını hatırlattı.
altyapı, kentsel dönüşüm ve afet harcamaları
kentsel dönüşüm ve afet önceliği:
Bütçede kentsel dönüşüm ödenekleri yüzde 176 artışla 276 milyar liraye çıkarıldı. Deprem hasarlarının giderilmesi ve afetlere karşı dirençliliğin artırılması için ayrıca 769 milyar lira tutarında ödenek öngörüldü. Yılmaz, sosyal konut ve kiralık sosyal konut imkanlarının yaygınlaştırılmasıyla kira artışlarının sınırlandırılacağını söyledi.
bütçe büyüklüğü, gelir-gider dağılımı ve ekonomik sınıflandırma
toplam büyüklük ve açık beklentisi:
Yılmaz, 2027 yılı için milli gelirin 111 trilyon lira olmasını beklediklerini ve bütçe giderlerinin 27 trilyon 276 milyar lira, bütçe gelirlerinin ise 23 trilyon 408 milyar lira seviyesinde olacağını öngördüklerini açıkladı. Buna göre bütçe açığının gayri safi yurt içi hasılaya oranının yüzde 3,5 olarak gerçekleşmesi tahmin ediliyor; deprem harcamaları hariç bu oranın yüzde 2,8 olması bekleniyor.
gelir ve gider alt kalemleri:
2027 yılı bütçe gelirlerinin ana kalemleri şöyle sıralandı: Gelir Vergisi 5 trilyon 533 milyar lira, Kurumlar Vergisi 2 trilyon 223 milyar lira, Özel Tüketim Vergisi 3 trilyon 284 milyar lira, Katma Değer Vergisi 5 trilyon 681 milyar lira, Diğer Vergi Gelirleri 3 trilyon 184 milyar lira, Vergi Dışı Gelirler 3 trilyon 502 milyar lira.
Ekonomik sınıflandırmaya göre 2027 bütçe ödenekleri: personel giderleri 7 trilyon 117 milyar lira, mal ve hizmet alım giderleri 2 trilyon 184 milyar lira, cari transferler 10 trilyon 240 milyar lira, sermaye giderleri 1 trilyon 855 milyar lira, sermaye transferleri 750 milyar lira, borç verme giderleri 613 milyar lira, yedek ödenekler 542 milyar lira ve faiz giderleri 3 trilyon 975 milyar lira.
savunma, güvenlik ve sanayi
savunma harcamaları:
Milli Savunma Bakanlığı bütçesinde silah, mühimmat ve sistem alımlarına ilişkin ödeneklerde yüzde 229 artış yapıldığı belirtildi. Toplam savunma harcamaları için 2 trilyon 206 milyar lira, iç güvenlik harcamaları için ise 1 trilyon 248 milyar lira ödenek öngörülmektedir. Yılmaz, savunma sanayi ekosisteminin dışa bağımlılığının asgari seviyeye indirildiğini vurguladı.
bütçenin mesajı
Yılmaz, 2027 bütçesini "dayanıklılık, refah ve dönüşüm" bütçesi olarak nitelendirerek, bütçenin her kaleminin 81 ilin ve toplumun tüm kesimlerinin ihtiyaçları gözetilerek hazırlandığını söyledi. Sunulan rakamlar hem sosyal koruma önlemlerini hem de yatırım ve altyapı hedeflerini ön plana çıkarıyor; eğitime ayrılan en büyük pay bu tercihlerin merkezinde yer alıyor.
2027 yılı bütçesi açıklandı: En büyük pay eğitim alanına ayrıldı
