Hasan Hüseyin Öter'in atölyesi: 65 yıllık bir miras
İzmir'in Tire ilçesi, Karateke Mahallesi'nden 76 yaşındaki ustanın ellerinde yaşayan körüklü çizme, Efeler ile Yörük Türkmenleri'nin ortak mirasını taşıyor. 1961'de mesleğe adım atan Öter, 65 yıldır deriye şekil veriyor ve bugün dünyada akordeon çapraz körük modelini üreten tek usta olarak tanınıyor.
soğuk mangal, sıcak başlangıç:
Öter mesleğe girme hikayesini, potin yapan ustanın atölyesine babasıyla gidişiyle anlatıyor. Dışarısı buz gibiyken atölyedeki mangalın sıcaklığı onun çırak olma kararını pekiştirmiş. 1961 ile 1969 arasında ustasının yanında pişen Öter, askerlik sonrası 1970'te kendi dükkanını açtı. O dönemin Ahilik geleneğinde ustalığın sınavlarla ve icazetle onaylandığını hatırlatan usta, bu geleneğin mesleki disipline katkısını vurguluyor.
körüğün sesi ve teknik farkı:
Körüklü çizmenin tarihte 34 farklı çeşidi bulunduğunu söyleyen Öter, günümüzde kullandığı akordeon körük modelinin 1950'de ustası Elvan Kahya tarafından geliştirildiğini aktarıyor. Hakiki körüklü çizmenin ayakta oluşturduğu "gırç gırç" sesi, kaliteli deri katmanlarının ve özel körük kıvrımlarının birbirine temasından doğuyor. Bu sesin yürüyüşe ayrı bir heybet ve tok bir duruş verdiğini belirten Öter, bloklar üzerinde taklit körükler üretmenin zamanla şekil ve ses kaybına yol açtığını; kendi tekniğinde derinin kendi formuyla işlenerek hem sesini hem de şeklini ömür boyu koruduğunu anlatıyor.
gelecek kaygısı ve müzeye alınan eser:
Geçmişte zenginlik ve asaletin simgesi olan körüklü çizmeler, bugün Antalya, İstanbul ve Ege'deki Yörük-Türkmen şenliklerinde özel siparişle üretiliyor. Öter, dana ve keçi derisini hassasiyetle işliyor; ancak zanaatın devamı konusunda kaygılı. Usta, "Bu iş sadece parayla yapılmaz, çizme yapmayı yürekten sevmek gerekir" diyerek benden sonra bu tekniği sürdürecek bir usta kalmadı sözleriyle üzüntüsünü paylaşıyor. Buna karşın eserlerinin tarihe kayıt düşmesinden teselli buluyor; ürettiği çizmelerden birinin Cumhurbaşkanlığı Müzesi'nde yer alması onun için mesleğinin değer gördüğünün somut kanıtı.
Hasan Hüseyin Öter'in atölyesi, yalnızca bir üretim mekanı değil; yerel hafızanın, zanaatkârlık geleneğinin ve Efeler ile Yörük Türkmen estetiğinin somutlaştığı bir alan olmaya devam ediyor. Ancak usta yaşadıkça ve anlatabildikçe bu mirasın korunabileceği gerçeği, mesleğin sürdürülebilirliği için yeni kuşakların ilgisini çekmenin önemini gösteriyor.
KUVAYI MİLLİYE KAHRAMANI EFELER'İN VE YÖRÜK TÜRKMENLERİ'NİN MİRASI OLAN KÖRÜKLÜ ÇİZMENİN DÜNYADAKİ SON USTASI HASAN HÜSEYİN ÖTER, YARIM ASRI AŞKIN SÜREDİR DERİYE ŞEKİL VERİYOR
