Edirne'nin tabyaları: Tarihsel miras risk altında
Osmanlı Devleti döneminde 1886 - 1888 yılları arasında yaptırılan ve Balkan Savaşları sırasında Edirne’nin savunmasında karargâh olarak kullanılan tarihi tabyalar, günümüzde bakımsızlık nedeniyle harap durumda bulunuyor.
Mevcut durum ve örnekler
Edirne çevresini kuşatan tabyalar arasında yer alan Arnavutköy Tabyası ile yakınındaki diğer tabyalar, yıllardır yeterli bakım yapılmadığı için yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. Bir dönem bölgenin en önemli savunma hatları arasında bulunan bu yapılarda toplar, cephanelikler ve çeşitli askeri malzemeler bulunuyordu.
Toplam 35 tabyadan yalnızca ikisi restore edilerek müzeye dönüştürüldü. Hıdırlık ve Şükrü Paşa’nın bulunduğu Kıyık Tabyası her yıl çok sayıda ziyaretçi ağırlarken, diğer tabyalar zamanla tahrip edilerek kendi haline terk edildi.
Uzman değerlendirmesi
Sanat tarihçisi Prof. Dr. Engin Beksaç alanda yaptığı değerlendirmede şu ifadeleri kullandı:
"Şu anda bulunduğumuz yer Edirne tarihinin en acı sayfalarından birine tanık olan bir alan içinde bulunmaktayız. Edirne’nin çevresini kuşatan tabyalardan birindeyiz. Edirne’nin çevresinde çok sayıda tabya olduğunu biliyoruz. Bunlardan sadece iki tanesi onarıldı, tamirden geçti. Ama geri kalan tabyaların hemen hemen hepsi şu anda kendi haline terk edilmiş durumda. Esasında çok parlak olmasa da tarihin acı sayfalarını da korumamız, bilmemiz gerekmektedir. Bu tabyalar her ne kadar bir acı tarihi yansıtsalar da günümüze bu acı tarihin hatıralarını yansıtıp ders çıkarma anısında önemli bir katkı sağlayacak bir merkez olarak karşımızda duruyorlar"
Prof. Dr. Beksaç sözlerine şu değerlendirmeyle devam etti:
"Burada çok sayıda şehidimiz oldu, çok sayıda yaralımız oldu, çok sayıda kayıp oldu, kazanç oldu. Ama her ne kadar her haliyle tarihi bir belge olarak tabyaların önemi Edirne’de, Trakya’da ve Türkiye tarihinde önem taşımaktadır. Bu anıtların korunması, tamir edilmesi, bir ibret dersi olarak önümüze konulması gerçekten önem taşımaktadır. Tabyaların büyük bir bölümü maalesef harap durumda, kendi haline terk edilmiş durumda. Gelen geçenin kullanımına açık. Yani burada tinercisinden alkolüne kadar herkese hizmet veren bir yer haline geldiği için gerçekten üzücü. Bunların hepsinin planlı bir biçimde onarılması, elden geçirilmesi ve tarihi bir belge olarak saklanması gerekiyor"
Tabyaların korunması ve planlı onarım uzmanların ortak vurgusu; bu yapıların hem bölgenin tarihsel belleğini korumak hem de geleceğe aktarılacak somut belgeler olarak muhafaza edilmesi için sistematik restorasyon ve korunma programlarına ihtiyaç duyduğu yönünde.
EDİRNE'NİN SAVUNMASI İÇİN İNŞA EDİLEN TARİHİ TABYALARIN BÜYÜK BÖLÜMÜ BAKIMSIZLIK VE TAHRİBAT NEDENİYLE YOK OLMA RİSKİYLE KARŞI KARŞIYA KALDI.
