Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası 2025 değerlendirmesini ve 2026 beklentilerini açıkladı
Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası (DTSO) tarafından düzenlenen "2025 Ekonomik Değerlendirme ve 2026 Beklentiler" toplantısı, Gastro İnovasyon Merkezi'nde gerçekleştirilen kahvaltılı basın toplantısıyla yapıldı. Toplantıda DTSO Başkanı Mehmet Kaya kentin ekonomik verilerini, sanayi dinamiklerini ve önceliklerini paylaştı.
Toplantıya katılanlar
Toplantıda; Diyarbakır OSB Başkanı Mustafa Fidan, Karacadağ OSB Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Beşir Yılmaz, Diyarbakır İş Konseyi Başkanı Mustafa Vural, DTSO Yüksek İstişare Kurulu Başkan Yardımcısı Burç Baysal, GÜNTİAD Başkanı Sezai Ayas, DTSO İş Kadınları Meclisi Başkanı Filiz Ekingen, TOBB Diyarbakır Kadın Girişimciler Kurulu Başkan Yardımcısı Hatice Akyıl ve GGC Başkanı Felat Bozarslan hazır bulundu.
Oda’nın rolü ve üyelik
Mehmet Kaya, 10 Ocak Çalışan Gazeteciler Günü'nü kutlayarak DTSO'nun bu yılki 143. kuruluş yılını dile getirdi. Kaya, Oda'nın 26 bini aşan üyesi ile kentin güçlü sivil toplum kuruluşlarından biri olduğunu ve ekonomik, toplumsal yaşam ile yaşam kalitesine katkıyı temel görev olarak benimsediğini belirtti.
2025 ihracat ve şirket verileri
Kaya, Diyarbakır'ın 2025 ihracatına ilişkin resmi rakamın 275 milyon dolar olduğunu, bunun 2024'e göre yaklaşık %13,5 artışa işaret ettiğini aktardı. Ancak kayıt dışılık ve sistemsel eksiklikler nedeniyle fiili ihracatın 1 milyar doların üzerinde olduğunu düşündüklerini söyledi. Kentte yılda ortalama bin civarında sanayi sicilli işletmenin açıldığını veya yenilendiğini belirterek güçlü bir imalat altyapısı bulunduğunu vurguladı.
Kaya ayrıca 2025'te ilk kez kapanan şirketlerin, açılan şirketlere oranının yaklaşık %40 seviyesine ulaştığını; önceki yıllarda bu oranın yaklaşık %20 olduğunu ifade ederek ekonomik sıkıntıların derinliğine dikkat çekti. Son beş yılda 2025'te ilan edilen 9 konkordato sayısının önceki beş yılın toplamını aştığını, temel nedenlerin finansmana erişim zorlukları, yüksek faiz ve ekonomik belirsizlikler olduğunu belirtti.
İhracat yönleri, sınır kapıları ve barış vurgusu
Kaya, Diyarbakır'ın imalata dayalı ihracat yapan bir kent olduğunu, ihracatın yüzde 50'den fazlasının Irak, özellikle Kürdistan Bölgesel Yönetimi'ne yapıldığını ve 2025'te Suriye'ye ihracatta %99 artış yaşandığını söyledi. Suriye'de kalıcı barış sağlanması ve sınır kapılarının açılmasının kentin ve ülkenin ticaretine önemli katkı sağlayacağını, geçmişte çözüm sürecinde kentin ihracatının 400 milyon dolar seviyesine ulaştığını ancak bu seviyeye yeniden erişilemediğini hatırlattı.
Kaya, güvenlik odaklı politikaların pazar kaybına yol açtığını, Nusaybin ve Ceylanpınar sınır kapılarının açılmasının bölge ve ülke ekonomisine önemli fırsatlar sunacağını belirtti. Ayrıca Diyarbakır Havalimanı'ndaki iniş sorunlarının Ulaştırma Bakanlığı tarafından çözülmesini talep etti.
Şirketlerin merkez taşıması ve sektörler
2025'te merkezlerini batı illerine taşıyan firma sayısının 104 olduğunu belirten Kaya, bunun iki temel nedenine işaret etti: bölge firmalarının bankalar nezdinde finansmana erişimde dezavantajlı konumda olması ve batıdaki ihalelerde ayrımcılık iddiaları. Kentte öne çıkan sektörler arasında tekstil, metal, gıda, mobilya, maden, pamuk, çırçır, yem ve plastik yer alıyor.
Gastro İnovasyon Merkezi, kadın istihdamı ve coğrafi işaretler
Kaya, bugün toplantının yapıldığı Gastro İnovasyon Merkezi ve Sanayi Mektebi'nin kentin kültürel ve ekonomik potansiyelini geleceğe taşıma hedefinin somut örnekleri olduğunu söyledi. 2025'te burada 100'den fazla kadına aşçılık eğitimi verildiğini, kahvaltıda ikram edilen ürünlerin Keyma Kadın Kooperatifi tarafından üretildiğini ve yaklaşık 90 kadının yöresel ürünlerini sattığı 'Çerçi' satış merkezinin faaliyet gösterdiğini aktardı. Diyarbakır'ın coğrafi işaretlerde Türkiye'nin öncü illerinden olduğunu, bugüne kadar 16 ürünün tescillendiğini ve 59 ürünün tescil sürecinde olduğunu ifade etti.
2026 hedefleri ve OSB verileri
Kaya'nın öne çıkardığı 2026 hedefleri arasında Karacadağ'da GES Endüstri Bölgesi kurulması, lisanslı depoculuk uygulamasının hayata geçirilmesi, küçük sanayi sitelerinin kent dışına taşınması, lojistik merkezinin tamamlanması ve hızlı tren ile otoyol projelerinin hızlandırılması yer aldı.
Diyarbakır Organize Sanayi Bölgesi Başkanı Mustafa Fidan ise OSB'de 370 fabrika bulunduğunu, burada 23 bin kişinin istihdam edildiğini ve OSB'nin bölgenin ekonomik kalkınmasında lokomotif bir rol üstlendiğini söyledi. 5. Etap için 188 parsele yönelik başvuru aldıklarını, toplamda 250 firmadan talep geldiğini aktararak yatırımcılardaki güvene işaret etti. Fidan, sanayiye özel banka yapısı ve uygun faizli, uzun vadeli kredi paketlerinin gerekliliğini vurguladı ve kalıcı barışın yatırım iştahını artıracağını belirtti.
Mehmet Kaya toplantıda özetle Diyarbakır'ın güçlü bir sanayi altyapısına sahip olduğunu, ekonomik büyümenin sürdürülebilir olabilmesi için barış, sınır kapılarının açılması ve altyapı iyileştirmelerinin öncelikli olduğunu vurguladı.
DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI VE BİLEŞENLERİ TARAFINDAN ORGANİZE EDİLEN "2025 EKONOMİK DEĞERLENDİRME VE 2026 BEKLENTİLER" TOPLANTISI GERÇEKLEŞTİ.
