DTSO başkanı Kaya: 'barışın kar payını artık konuşmalıyız'
Demokratik Gelişim Enstitüsü'nün (DPI) "Sürdürülebilir Barışın Ekonomik Boyutları" toplantısı Şırnak'ın Cizre ilçesinde düzenlendi. Toplantıya DTSO Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Kaya, Diyarbakır İş Konseyi Başkanı Mustafa Vural, DTSO Yüksek İstişare Kurulu Başkanı Erkan Azizoğlu, Yüksek İstişare Kurulu Başkan Yardımcısı Burç Baysal, TOBB Diyarbakır Genç Girişimciler Kurulu Başkanı Vedat Elbal, Irak Bölgesel Yönetimi Odalar Birliği Başkanı ve Erbil TSO Başkanı Gailan Haji Saeed, Süleymaniye TSO Başkanı Nawzad Ghafur Karim, Duhok ve Halepçe TSO başkanları ile Cizre TSO Başkanı Ömer Faruk Yıldırım katıldı.
Barışın ekonomik getirisine vurgu
Toplantıda konuşan Mehmet Kaya, Türkiye'de yaklaşık 50 yıldır süren çatışmalı dönemin ülkeye ağır ekonomik bedeller yüklediğini, bu maliyetlerin konuşulduğunu ancak barışın sağlayacağı ekonomik kazancın yeterince tartışılmadığını söyledi. Kaya, DPI ile yürüttükleri yaklaşık yedi yıllık çalışmaların amacının toplumda barışın ekonomik getirisine ilişkin ortak bir bilinç oluşturmak olduğunu belirtti.
Kaya, barışın sadece bölgedeki insanların meselesi olmadığını; ülkenin batısındaki üreticiler ve çiftçilerin de çatışmaların ekonomik yükünü taşıdığını vurguladı. Örnek vererek, Ege'deki bir çiftçinin mazot maliyetinin dahi bu süreçle ilişkilendirilebileceğini, insanların çatışmaların kendi yaşam maliyetini artırdığını gördüğünde barışa daha güçlü sahip çıkacaklarını ifade etti.
Çatışma maliyetine ilişkin hazırlanan raporlarda kaybın 2 ila 4 trilyon dolar arasında hesaplandığını söyleyen Kaya, bu rakamın Türkiye ekonomisi açısından tarihi bir büyüklük taşıdığına dikkat çekti.
Komşularla ticarette güvenlik değil ekonomi ön plana alınmalı
Kaya, sınır ticaretine ilişkin değerlendirmesinde Türkiye'nin komşularıyla ilişkilerini hâlâ güvenlik perspektifiyle yürüttüğünü, oysa gelişmiş ülkelerin önce ticareti ve ekonomik entegrasyonu güçlendirip ardından siyasi iş birliklerini derinleştirdiğini belirtti. Irak pazarında yaşanan gerilemeye işaret eden Kaya, Türkiye'nin 2014'te Irak'ın en büyük ticaret ortağı olduğunu, bugün ise üçüncü sıraya düştüğünü aktardı.
Kaya, Birleşik Arap Emirlikleri ve Çin'in, Türkiye'nin güçlü olduğu inşaat, gıda ve metal sektörlerinde Irak pazarını hızla ele geçirdiğini, asıl sorunun başkalarının güçlenmesi değil; Türkiye'nin kendi pazarına sahip çıkacak politikaları geliştirememesi olduğunu vurguladı.
Ayrıca Güneydoğu Anadolu'nun tarım, sanayi ve ticaret açısından büyük potansiyele sahip olmasına karşın güvenlik odaklı politikalar nedeniyle yatırımların tam anlamıyla hayata geçirilemediğini, GAP kapsamındaki sulama yatırımlarının yıllardır tamamlanamamasının bölgesel kalkınmanın önündeki önemli engellerden biri olduğunu belirtti.
Demokratik adımlar ekonomik dönüşümü tetikleyecek
Kaya, atılacak demokratik adımların sadece toplumsal barışı güçlendirmeyeceğini; yatırımın, ticaretin, ihracatın ve üretimin önünü de açacağını, barışın Türkiye'nin ekonomik geleceğine yapılacak en büyük yatırım olduğunu ifade etti.
Irak Bölgesel Kürt Yönetimi Odalar Birliği Başkanı ve Erbil TSO Başkanı Gailan Haji Saeed de Türkiye ile ekonomik iş birliğini güçlendirmenin önemine dikkat çekerek iş dünyasını bölgeye yatırım yapmaya davet etti. Saeed, 2013'te Irak hükümetinin en büyük ticaret hacmini Türkiye ile gerçekleştiğini ve Habur Sınır Kapısı'nın bu ticaretin ana geçiş noktası olduğunu hatırlattı; bugün ise daha kalıcı adımlar atılması gerektiğini söyledi.
Saeed konuşmasının sonunda kalıcı barışın ekonomik gelişmenin temel şartı olduğunu vurgulayıp, bölge olarak üzerlerine düşen sorumluluğu yerine getirmeye hazır olduklarını belirtti.
DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI (DTSO) YÖNETİM KURULU BAŞKANI MEHMET KAYA (ORTADA), TÜRKİYE'DE YILLARCA DEVAM EDEN ÇATIŞMALI SÜRECİN EKONOMİK MALİYETİNİN KONUŞULDUĞUNU ANCAK BARIŞIN SAĞLAYACAĞI EKONOMİK KAZANCIN YETERİNCE TARTIŞILMADIĞINI SÖYLEDİ.
