Okul çantasında öncelik: dengeli öğün ve porsiyon kontrolü:
Bahçeşehir Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü'nden Dr. Öğr. Üyesi İlayda Altuncevahir, okulların açılmasıyla birlikte beslenme çantalarının yeniden gündeme geldiğini belirterek, çocukların büyüme ve gelişmelerinin sürdüğünü ve bu nedenle çantaların protein, karbonhidrat ve yağ dengesi gözetilerek hazırlanması gerektiğini aktardı. Ebeveynlerin zaman yetersizliği nedeniyle pratik ve tekdüze seçeneklere, özellikle poğaça ve börek gibi ürünlere yönelebildiğini söyleyen Altuncevahir, bunun uzun vadede sağlık üzerinde olumsuz etkileri olabileceğini ifade etti.
Altuncevahir, proteinin öğünde mutlaka yer alması gerektiğini vurgulayarak yumurta ve peynir gibi kaynakların tercih edilmesini önerdi. Çocukların bir yetişkin kadar yemeyebileceğine dikkat çekti ve porsiyonların yaşa göre ayarlanmasının önemine işaret etti: "Çocuklar o kadar yemeyebilir ve bu çok normal. Yaşa göre farklılık göstermekle birlikte çocuktan bu konuda geri bildirim almak gerekiyor. Beslenme çantası eve geri döndüğünde hangi yiyeceklerin tüketilmediğine de dikkat edilebilir."
Gıda güvenliği: soğuk zincir ve uygun saklama koşulları:
Altuncevahir, beslenme çantalarında sıklıkla göz ardı edilen bir diğer konunun gıda güvenliği olduğunu belirtti. Özellikle peynir, yumurta veya sebze içeren sandviç gibi soğuk zincir gerektiren yiyeceklerin ertesi güne kadar buzdolabında saklanması gerektiğini söyledi. "Beslenme çantası hazırlanıp kenarda tutulmamalı, uygun koşullarda muhafaza edilmeli" uyarısında bulunan Altuncevahir, okula gitmeden önce yalıtımlı çanta ve mümkünse buz aküsü kullanımını önerdi. Okula kadar geçen sürenin göz önünde bulundurulması gerektiğini vurguladı.
Su, öğretmen desteği ve gün içi düzenlemeler:
Çocukların su tüketiminin en az yetişkinler kadar önemli olduğunu aktaran Altuncevahir, okul ortamında öğretmenlerin su içme alışkanlığını destekleyici rol oynayabileceğini belirtti. "Her dersin sonunda veya teneffüslerin başında ya da sırasında su içmelerinin teşvik edilmesi çok kıymetli" diye konuştu. Su tüketiminin öğün saatleriyle ilişkisinin de göz önünde tutulması gerektiğini ekledi.
Kahvaltı, meyve-sebze ve pratik ev çözümleri:
Altuncevahir, kahvaltının çocuk beslenmesinde önemli bir öğün olduğunu ve akademik performansı olumlu etkilediğini hatırlattı: "Kahvaltının çocukların akademik performansını da olumlu yönde etkilediğini biliyoruz. Çalışmalar, kahvaltının kesinlikle atlanmaması gerektiğinin altını çiziyor." Düzenli kahvaltı ve öğle yemeği saatlerinin varlığında bazı esnekliklerin olabileceğini belirtti ancak genel olarak kahvaltının atlanmaması gerektiğini yineledi.
Beslenme çantasında meyve ve sebzenin yer almasının önemine dikkat çeken Altuncevahir, "Her gün olmasa bile en azından haftada üç gün meyve eklenmesini öneriyorum" dedi. Meyvelerin vitamin ve lif açısından zengin olduğunu, mevsiminde tercih edilmesinin hem besin değeri hem de ekonomik açıdan avantaj sağladığını ifade etti.
Zaman sıkıntısı yaşayan aileler için pratik çözümler de paylaşan Altuncevahir, önceden hazırlanıp buzlukta saklanabilecek tariflerin tekdüze beslenmenin önüne geçebileceğini belirtti. Uygun koşullarda saklandığı sürece bir önceki akşam yenilen yemekten de çanta hazırlanabileceğini söyleyerek, ebeveynlerin yükünü azaltacak uygulamaları önerdi. Ayrıca krep örneğini pratik bir alternatif olarak sundu: "Yumurta ile zenginleştirilen, karbonhidrat içeren ve hazırlanırken bir miktar yağ kullanılan krebin yanına taze salatalık ve domates eklenerek kahvaltılığa benzer bir öğün hazırlanabilir. Krepler buzlukta muhafaza edilebilir ve hazırlık yapılmadan doğrudan çıkarılabilir."
Sosyal öğrenme ve aile tutumlarının etkisi:
Altuncevahir, çocukların birbirlerinden görerek yeni tatları denemeye daha yatkın olduklarını, sınıf içi ve sosyal etkinliklerle sağlıklı beslenmenin teşvik edilebileceğini söyledi. Ebeveynlerin mutfakta çocuklarıyla vakit geçirmesinin, onların yeni yiyecekleri deneme motivasyonunu artırdığını belirtti: "Çocuklar kendi yaptıkları yiyecekleri denemek istiyorlar."
Paketli gıda tüketiminde ebeveyn davranışlarının belirleyici olduğuna dikkat çeken Altuncevahir, yeni kantin düzenlemelerinin sağlıksız gıda tüketimini azaltma yönünde önemli adımlar olduğunu ve çocukların alışveriş seçimlerinde eğitimle desteklenmesi gerektiğini vurguladı.
Özetle: Dr. Öğr. Üyesi İlayda Altuncevahir, beslenme çantalarında protein kaynakları, porsiyon kontrolü, soğuk zincir korunması, düzenli su tüketimi ve kahvaltının öncelik olması gerektiğini; ev yapımı, buzlukta saklanabilecek pratik alternatiflerin ise tekdüzeliği azaltabileceğini belirtiyor.
Dr. Öğr. Üyesi İlayda Altuncevahir: "Beslenme çantasında poğaça ve börek ağırlığı uzun vadede sağlığı etkileyebilir"
