Çinli profesör Jiang: Türkiye, ABD-İran geriliminde 'kral yapıcı' konumunda
Çinli profesör Jiang Xueqin, Orta Doğu'daki çatışmaların perde arkasında en etkili aktörün Türkiye olduğunu ileri sürdü. Sosyal medya üzerinden paylaştığı analizde Jiang, küresel aktörlerin dikkatinin ABD, İran, İsrail, Rusya ve Suudi Arabistan üzerinde olduğunu; ancak savaşın seyrini tek bir kararla değiştirebilecek ülkenin Türkiye olduğunu vurguladı.
Türkiye'nin 'kral yapıcı' rolü
Jiang, "Herkes ABD’yi, İran’ı izliyor ama bu savaşın bütün seyrini tek bir kararla değiştirebilecek ülke, her iki tarafın da ihtiyaç duyduğu ve hiçbir tarafın karşısına almayı göze alamadığı ülke olan Türkiye’dir. Türkiye, bu savaşın gerçek ‘kral yapıcısı.’ Kral yapıcı savaşı kazanmaz, kimin kazanacağını belirler" sözleriyle Türkiye'nin konumunu özetledi.
İncirlik: Türkiye'nin elindeki bir kaldıraç
Jiang, Türkiye'nin sahip olduğu stratejik araçlardan ilkini İncirlik Hava Üssü olarak gösterdi. Üssün Suriye sınırına yakınlığı ve tüm Orta Doğu'ya erişim menzili, Ankara'ya önemli bir diplomatik ve askeri kaldıraç sağlıyor. Jiang, 2016 darbe girişiminden sonra Türkiye'nin üssün elektrik bağlantılarını keserek Amerikan uçuşlarını kısıtladığını hatırlatarak, bu tür bir etkiyi gerektiğinde yeniden kullanma potansiyelinin sürdüğünü belirtti.
Boğazlar, Kürt meselesi ve arabuluculuk
İkinci etken olarak Jiang, Türkiye'nin Boğazlar üzerindeki kontrolünü ve Montrö Sözleşmesi uygulamasını gösterdi. Rusya-Ukrayna savaşında Türkiye'nin boğaz politikasıyla Rus donanmasının hareket alanını sınırladığına dikkat çekti ancak uygulamanın tamamen kapatma şeklinde olmadığını, dengeli yürütüldüğünü vurguladı.
Üçüncü unsur olarak Jiang, Suriye ve Irak'taki Kürt oluşumlarına yönelik Türkiye siyasetinin ABD için diplomatik bir sorun oluşturduğunu ve Ankara'nın bu konuyu zorlaştırma ya da taviz karşılığında yumuşatma kapasitesine sahip olduğunu savundu. Bu durumun, bölgedeki aktörler cephesinde Ankara'yı pazarlık masasında güçlü kıldığını ifade etti.
Dördüncü ve son nokta ise arabuluculuk rolüydü. Jiang, ABD ile İran arasında arabuluculuk yapabilecek tek ülkenin Türkiye olduğunu belirtti ve Ankara'nın elindeki stratejik avantajların, ona bölgesel etkisini artırma ve büyük güç olarak tanınma yönünde bir zemin sağladığını söyledi.
Jiang'ın tarihsel çerçevesi ve sonuç değerlendirmesi
Jiang, Türkiye'nin coğrafi konumunu Osmanlı'dan miras kalan 500 yıllık stratejik hatla ilişkilendirerek, "Bu, Osmanlı Devleti’nin 500 yıllık stratejik mirasının modern bir devletin coğrafyasında tezahür etmesidir" değerlendirmesini yaptı. Sonuç olarak Jiang, "Türkiye savaşı bitirmeyecek ancak süreci şekillendirecek ve nihayetinde herkes, Ankara üzerinden konuşmak zorunda kalacaktır. Kral yapıcı savaşı kazanmaz, kimin kazanacağını belirler. Ve şu anda bu rol için en iyi konumdaki ülke Türkiye" ifadeleriyle analizini tamamladı.
Not: Jiang Xueqin'in değerlendirmeleri, sosyal medya üzerinden paylaşılan analizlere dayanmaktadır ve makalenin amacı bu değerlendirmelerin içeriğini ve dayandığı argümanları aktarmaktır.
Çinli profesör Jiang Xueqin, İran savaşında perde arkasındaki en etkili oyuncunun Türkiye olduğunu ifade ederek, "Herkes ABD’yi, İran’ı izliyor ama bu savaşın bütün seyrini tek bir kararla değiştirebilecek ülke, her iki tarafın da ihtiyaç duyduğu ve hiçbir tarafın karşısına almayı göze alamadığı ülke olan Türkiye’dir. Türkiye, bu savaşın gerçek ‘kral yapıcısı.’ Kral yapıcı savaşı kazanmaz, kimin kazanacağını belirler. Şu anda bu rol için en iyi konumdaki ülke Türkiye" dedi.
