Çanakkale'de olağanüstü kuraklık su kaynaklarını ve tarımı olumsuz etkiliyor
ÇİĞDEM ALYANAK - Çanakkale'de yaşanan olağanüstü kuraklık, kentte içme ve sulama suyu sağlayan barajların doluluk oranlarını düşürürken, yöredeki ürünlerin kalitesi ve rekoltesinde gerilemeye yol açtı.
Meteorolojik değerlendirme
Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün son 3 aylık meteorolojik kuraklık değerlendirmesine göre Çanakkale'nin Trakya kesimi ve Biga Yarımadası'nda olağanüstü kuraklık, iç kesimlerde çok şiddetli kuraklık, kıyı şeridinde ise şiddetli kuraklık tespit edildi. Kuraklıktan en çok etkilenen alanlar barajlar, göletler, akarsular ve tarım arazileri olarak öne çıkıyor.
Baraj doluluk verileri
Devlet Su İşleri 25. Bölge Müdürlüğü 252. Şubesi verilerine göre kent merkezinin içme ve kullanma suyu kaynağı olan Atikhisar Barajı (54 milyon 115 bin metreküp kapasite) doluluk oranı 12 Eylül'de %51 olarak ölçüldü; geçen yıl aynı dönemde bu oran %63 idi.
Diğer barajlarda ölçülen doluluk oranları ise şöyle: Ayvacık Barajı %41,85, Bakacak Barajı %24,87, Bayramdere Barajı %48, Bayramiç Barajı %13, Zeytinli Köyü Barajı %29, Taşoluk Barajı %7, Tayfur Barajı %23, Umurbey Barajı %42,76. Bu veriler barajların önemli bir bölümünde doluluk oranlarının kritik seviyelere indiğini gösteriyor.
Uzman görüşleri ve risk değerlendirmesi
Boğaziçi Üniversitesi İklim Değişikliği ve Politikaları Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Murat Türkeş, Türkiye'nin uzun süreli bir kuraklık dönemine girdiğini belirterek, sonbaharda beklenen yağışların gelmemesi durumunda ülkenin büyük bölümünde uzun yıllar sonra üçüncü kurak yılın yaşanabileceğini vurguladı. Türkeş, içme-kullanma suyu barajları, tarımsal faaliyetler ve hidroelektrik santraller açısından sistemlerin iki yıldan fazla kuraklığa dayanıklı olmadığını ifade etti.
Türkeş'in değerlendirmesine göre haziran kritik, temmuz şiddetli ve ağustos ise şiddetli ile aşırı kuraklık dönemi oldu. Önümüzdeki aylar için ekim, kasım, aralık dönemlerinde bölgesel yağış getirebilecek geniş bir sistem görünmediği ve kuraklık etkisinin sürmesinin muhtemel olduğu belirtiliyor; Türkeş ayrıca önümüzdeki aylarda kuraklık olasılığının %60-70 civarında olduğunu aktardı.
Türkeş, yağışın toprakta, akarsularda ve yeraltı suyuna nüfuz etmesini sağlayacak planlama ve risk yönetimi uygulamalarının önemine dikkat çekerek, şu değerlendirmeyi yaptı: 'Düşen yağışın her milimetresinin toprakta, suda, akarsularda, göllerde, toprak nemi olarak yer altı suyuna inmesini sağlayacak planlama yapılması gerekiyor.' Türkeş ayrıca 'Hala temiz içme suyu ile bahçe sulanıyor, halı, araba, balkon yıkanıyor' diyerek günlük kullanımda su israfına işaret etti.
Sıcaklık artışı ve uzun vadeli etkiler
Türkeş, önümüzdeki sonbahar ve kış aylarında hava sıcaklıklarının mevsim normallerinin en az 2 santigrat derece üzerinde seyretmesinin beklendiğini, bunun kuraklığı şiddetlendireceğini ve buharlaşmayla baraj, gölet ve topraklardan su kaybını artıracağını söyledi. Yüzey sıcaklıklarının normalin çok üstünde seyretmesinin kar yağışı sıklığını azaltacağı ve yeraltı suyu beslenmesini zorlaştıracağına dikkat çekti.
Çiftçi temsilcilerinin uyarısı ve çözüm önerileri
Çanakkale Ziraat Odası Başkanı Ufuk Ünver, kentte son iki yıldır yağış ve karın azaldığını, bunun tarımsal üretim ve ürün kalitesi üzerinde olumsuz etkiler yarattığını belirtti. Ünver, suyun öncelikli yatırım planına alınması gerektiğini vurgulayarak, Çanakkale'deki Atikhisar ve Bayramiç barajlarının hâlâ açık kanalle işletildiğini, bunun su zayiatına yol açtığını söyledi.
Ünver, kuraklıktan kaynaklı kayıpları azaltmak için kapalı sulama sistemine ivedilikle geçilmesi gerektiğini ve gelecek yıl kent genelinde tarımda damla sulama uygulamalarının zaruri hale geldiğini kaydetti. Bu değişikliğin su kullanımını azaltıp çiftçinin daha az suyla daha verimli ve kaliteli ürün elde etmesini sağlayacağı ifade edildi.
Çanakkale'deki veriler ve uzman uyarıları, kısa vadede su yönetimi, sulama altyapısı dönüşümü ve kuraklıkla uyum tedbirlerinin önceliklendirilmesi gerektiğini gösteriyor.
Çanakkale'de yaşanan olağanüstü kuraklık, içme ve sulama suyu sağlayan 9 barajın doluluk oranının azalmasına neden olurken, yöredeki ürünlerin kalitesinde ve rekoltesinde düşüşe yol açtı.
