Büyüme, istikrar ve sosyal dönüşüm önceliğiyle 2027 bütçesi
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda yaptığı sunumda 2027 yılı bütçesini 'Dayanıklılık, Refah ve Dönüşüm' bütçesi olarak tanımladı. Yılmaz, planın Kalkınma Planı ve Orta Vadeli Program ile uyumlu hazırlandığını belirterek, sermaye piyasalarına yönelik güçlü destek taahhüdünü yeniledi.
Bütçenin ana öncelikleri:
Yılmaz, bütçenin temel yaklaşımının küresel çoklu krizler karşısında ekonomik ve sosyal dayanıklılığı güçlendirmek olduğunu vurguladı. Bu çerçevede makroekonomik istikrarın korunması, yatırım, istihdam, üretim ve ihracat kapasitesinin artırılması ile dış şoklara karşı direnç sağlanması öncelikler arasında yer alıyor. Sosyal dayanıklılık kapsamında toplumsal birlik, refahın korunması ve fırsatlara eşit erişim hedefleniyor.
Kaynakların öncelikli alanlara yönlendirilmesi, üretken kapasitenin artırılması, beşeri sermayenin güçlendirilmesi ve kamu hizmetlerinin niteliğinin yükseltilmesi sık tekrar edilen hedefler oldu. Yılmaz, kadınlar, gençler, çocuklar, yaşlılar, engelliler, işçi ve memurlar ile üretici kesimlerin ihtiyaçlarının gözetileceğini söyledi.
Küresel görünüm ve büyüme tahminleri:
Yılmaz, dünya ekonomisinin jeopolitik gerilimler, ticari belirsizlikler ve tedarik zinciri kırılganlıklarıyla sınandığını belirtirken, teknoloji ve yapay zeka odaklı yatırımların küresel büyümeye katkısını vurguladı. Sunuma göre dünya ekonomisi 2025'te yüzde 3,5 büyümüş, 2026'da yüzde 3,1, 2027'de ise yüzde 3,4 büyüme bekleniyor. Küresel enflasyonun 2026'da yüzde 4,7'ye yükselmesi, 2027'de yüzde 4,1'e gerilemesi öngörülüyor.
Enerji arzı ve emtia fiyatlarına ilişkin risklere dikkat çeken Yılmaz, bölgede yaşanan çatışmaların enerji maliyetleri ve tedarikte aksamalara yol açtığını, bunun da enflasyon üzerinde baskı oluşturduğunu ifade etti.
Türkiye'nin ekonomik performansı ve hedefleri:
Türkiye ekonomisinin 24 çeyrektir kesintisiz büyüdüğünü kaydeden Yılmaz, 2020-2025 döneminde dünya ekonomisinin birikimli yüzde 19,3 büyümesine karşın Türkiye'nin yüzde 35,3 büyüdüğünü aktardı. Yıllık ortalama büyümede Türkiye'nin yüzde 5,2 ile dünya ortalamasının üzerinde performans sergilediği belirtildi.
Yılmaz, millî gelirin Cumhuriyet'in 100'üncü yılında ilk kez 1 trilyon doları aştığını, 2025'te 1,6 trilyon dolar seviyesini geçtiğini, 2026'da dünyanın 16'ncı büyük ekonomisi olmasının beklendiğini söyledi. Orta Vadeli Program kapsamında 2026 büyüme tahmini yüzde 3,3, 2027 için yüzde 4,2, 2028 için yüzde 4,6 ve program dönemi sonunda yüzde 5 hedefleniyor.
Program dönemi hedefleri arasında verimlilik artışlarıyla potansiyel büyümenin yaklaşık 0,5 puan yükseltilmesi ve 2026 sonunda millî gelirin 1,8 trilyon doları aşması, kişi başı gelirin 20 bin doları geçmesi öngörülüyor.
İşgücü, enflasyon ve dış denge:
İşgücü piyasasında mevsimsellikten arındırılmış işsizlik oranının on dört çeyrektir tek hanede kaldığı, 2026 ikinci çeyrekte yüzde 7,9 olduğu bildirildi. Aynı dönemde istihdama 155 bin kişilik artış eklendiği belirtildi.
Enflasyonla mücadelede para, maliye ve gelir politikalarının eş güdümlü uygulanmasının sürdüğü; Eylül 2026 itibarıyla yıllık tüketici enflasyonunun yüzde 29,7 olarak gerçekleştiği, 2027 yıl sonu enflasyon hedefinin yüzde 21 olduğu ifade edildi. Yılmaz, tek haneli enflasyona kalıcı ulaşılana dek kararlı duruşun devam edeceğini söyledi.
Cari dengede enerji ve emtia fiyatlarının etkisiyle 2026'da cari açığın millî gelire oranının yüzde 2,6 seviyesine çıkacağı, 2027'de ise yüzde 1,9 olmasının beklendiği açıklandı. Hizmet gelirlerinin dış dengenin güçlü dayanaklarından biri olduğuna vurgu yapıldı.
Sermaye piyasaları, fonlar ve düzenleyici adımlar:
Yılmaz, yatırım fonlarında yaşanan sorunların sınırlı bir alanda ortaya çıktığını belirterek, idari ve adli tedbirlerin alındığını, sorunlu fonların tasfiye sürecinin başlatıldığını söyledi. Başkanlığını yürüttüğü Fon Koordinasyon Kurulu'nun altı toplantı yaptığını aktardı.
TBMM'de kabul edilen Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun Teklifi ile SPK kararlarıyla tasfiyesine karar verilen fonların adil, şeffaf ve etkin tasfiyesi, hukuka aykırı çıkarılan değerlerin geri kazanılması ve geri kazanılan kaynakların fon pay sahiplerine ödenmesine ilişkin usul ve esasların düzenlenmesi amaçlanıyor.
Yılmaz, Sermaye Piyasası Kanunu'nda değişiklik hazırlıkları kapsamında SPK'nin erken müdahale yetkilerinin güçlendirilmesi, yatırımcıların etkin korunması ve piyasa ihlallerine yönelik yaptırımların caydırıcılığının artırılacağını bildirdi. Finansal istikrarı güçlendiren politikaların kararlılıkla uygulanacağı vurgulandı.
Sosyal yardımlar, konut ve enerji desteği:
Sosyal devlet ilkesi doğrultusunda 2027 yılında sosyal yardım bütçesinin 1 trilyon 341 milyar lira'ya çıkarılacağı ve bunun bütçenin yüzde 4,9250 milyar lira olarak planlandı.
Ayrıca 2027 bütçesinde ödeme gücü olmayan vatandaşların sağlık primi giderleri için 186 milyar lira, 65 yaş üstü ve bakıma muhtaçlara bağlanan aylıklara 132 milyar lira, engelli evde bakım ve eğitim destekleri için sırasıyla 109 ve 90 milyar lira ayrıldığı belirtildi. Doğum yardımları için 84 milyar lira öngörülmüş, koruyucu aile uygulaması için yaklaşık 4 milyar lira ayrılmıştır.
Elektrik ve doğal gaz desteği kapsamında 2027'de kaynak 605 milyar lira olarak öngörülmüş; düşük kademede doğal gaz ve elektrik faturalarına devlet desteği uygulamalarından söz edildi.
Savunma, afet ve altyapı harcamaları:
Savunma harcamalarında Savunma Sanayii Destekleme Fonu ile birlikte 2027 ödeneğinin 3 trilyon 454 milyar lira olduğu, bunun merkezi yönetim bütçesinin yüzde 12,7'sine tekabül ettiği açıklandı. Savunma projelerinin sayısının 2002'de 62 iken günümüzde yaklaşık bin 500'e yaklaştığı belirtildi.
Deprem bölgesinin ihyası için 2023-2026 döneminde güncel fiyatlarla toplam 5,4 trilyon lira harcama yapılacağı, 2027 bütçesinde de depreme dayanıklı şehirlerin inşası ve afet risklerinin azaltılması için toplam 769 milyar lira ayrıldığı ifade edildi.
Bütçe büyüklüğü ve dağılım:
Yılmaz, 2027 yılı Merkezi Yönetim Bütçesi'nde bütçe giderlerinin 27 trilyon 276 milyar lira, bütçe gelirlerinin ise 23 trilyon 408 milyar lira olmasının öngörüldüğünü; bütçe açığının 3 trilyon 868 milyar lira ve bunun GSYH oranının yüzde 3,5 seviyesinde gerçekleşmesinin beklendiğini aktardı.
Bütçe ödeneklerinin ekonomik sınıflandırmaya göre dağılımında personel giderleri 7 trilyon 117 milyar lira, faiz giderleri 3 trilyon 975 milyar lira, cari transferler 10 trilyon 240 milyar lira ve sermaye giderleri 1 trilyon 855 milyar lira olarak bildirildi.
Kapanış ve vurgu:
Yılmaz, yatırımcı haklarının korunması ve finansal piyasalarda güvenin güçlendirilmesinin öncelikli hedefler arasında olduğunu belirtti. Yapısal ve hukuki düzenlemelerle birlikte adli ve idari süreçlerin titizlikle yürütüleceğini, sermaye piyasalarının derinliğinin artırılması ve finansal sistemin sağlamlığının pekiştirilmesi yönünde adımlar atılacağını ifade etti. Yılmaz, bu çabaların sermaye piyasalarının ve yatırımcıların uzun vadede kazanacağına olan inancını yineledi.
CUMHURBAŞKANI YARDIMCISI CEVDET YILMAZ (ORTADA) "FİNANSAL İSTİKRARI GÜÇLENDİREN, EKONOMİMİZİN ŞOKLARA KARŞI DAYANIKLILIĞINI ARTIRAN VE SÜRDÜRÜLEBİLİR BÜYÜMEYİ DESTEKLEYEN POLİTİKALARIN KARARLILIKLA UYGULANMASINA DEVAM EDECEĞİZ. KALKINMA POLİTİKALARIMIZIN SON DERECE DEĞERLİ BİR UNSURU OLARAK GÖRDÜĞÜMÜZ SERMAYE PİYASALARIMIZI GÜÇLÜ BİR ŞEKİLDE DESTEKLEMEYİ SÜRDÜRECEĞİZ" DEDİ.
