Bosna Hersek'te sandıkta etnik temsil sınavı
Bosna Hersek genel seçimleri kapsamında bugün sandıklar yerel saatle 07.00'de açıldı ve oy verme işlemi 19.00'da sona erecek. Yaklaşık 3,4 milyon seçmenin oy kullanma hakkına sahip olduğu ülkede, Devlet Başkanlığı Konseyi üyeleri ile ulusal, entite ve kanton düzeyindeki yasama organlarının üyeleri belirlenecek. Seçmen kütüğüne kayıtlı sayının 3.408.517 olduğu, ülke genelinde toplam 5.569 merkez ve yurt dışındaki 20 temsilcilikte oy kullanma imkânı bulunduğu bildirildi. Seçimlerde adaylığı onaylanan toplam 7.028 aday arasından 518 temsilci seçilecek.
oy verme süreci ve yeni teknolojiler:
Bu yılki seçimlerde bazı teknolojik yenilikler ilk kez uygulamaya konuyor. Yetkililer, seçim hilelerini ve oy kaydırmayı önlemek amacıyla seçmenlerin biyometrik kimlik doğrulaması, oy pusulası tarayıcıları ve sonuçların hızlı iletimi için geliştirilen sistemlerin kullanılacağını açıkladı. Bu uygulamaların, seçim güvenliği ve sonuçların iletim sürecinde hız sağlayacağı beklense de, süreç boyunca teknik altyapının işleyişi yakından takip edilecek.
devlet başkanlığı için adaylar ve etnik mekanizma:
Bosna Hersek'te Devlet Başkanlığı Konseyi üç üyeden oluşuyor ve her üye ülkenin kurucu halklarından birini (Boşnak, Hırvat, Sırp) temsil ediyor. Seçim sistemi gereği, Bosna Hersek Federasyonu'nda yaşayanlar Konsey'in Boşnak ve Hırvat üyelerini; Sırp Cumhuriyeti'nde yaşayanlar ise Sırp üyeyi seçiyor. Bu yapı, Dayton Barış Anlaşması ile şekillenen karmaşık yönetim modelinin siyasi yansıması olarak öne çıkıyor.
Konsey üyeliği için toplam 10 aday yarışıyor. Boşnak üyelik için öne çıkan adaylar arasında görevde bulunan ve yeniden aday olan Denis Bećirović, Demokratik Eylem Partisi'nden (SDA) Bakir İzetbegović, Bosna Hersek Partisi'nden Semir Efendić ve Daha İyi Bir Gelecek İçin Birlik Partisi'nden Fahrudin Radončić bulunuyor. Hırvat üyeliği için HDZ BiH'nin adayı Darijana Filipović, Demokratik Cephe'den Slaven Kovačević ve beş Hırvat partisinin desteklediği bağımsız aday Zdenko Lučić yarışıyor. Sırp üyeliği adayları ise SNSD adayı ve mevcut konsey üyesi Željka Cvijanović, SDS'den Marinko Božović ve Adalet ve Düzen Listesi'nden Nebojsa Vukanović olarak sıralanıyor.
Hırvat nüfusunun görece az olması nedeniyle, Bosna Hersek Federasyonu'ndaki Boşnak seçmenlerin Hırvat üyenin seçiminde belirleyici olabilmesi, Hırvat tarafında ve komşu Hırvatistan hükümetinde tepkilere neden oluyor. Bu tepkiler zaman zaman Konsey'in mevcut üyelerinden Željko Komšić'in "meşru temsilci" olarak kabul edilmemesine kadar uzanmış; Hırvat siyasi çevreleri, Hırvat üyenin fiilen yalnızca etnik Hırvat seçmenler tarafından belirlenmesini sağlayacak seçim yasası değişiklikleri talep ediyor.
parlamenter yapı ve hükümet kurma zorluğu:
Bugünkü seçimlerde Devlet Başkanlığı Konseyi üyelerinin dışında Temsilciler Meclisi ve Halklar Meclisi üyeleri de belirlenecek. Temsilciler Meclisi için 42, Halklar Meclisi için ise 15 üye seçilecek. Temsilciler Meclisi'nde üyelerin üçte ikisi Bosna Hersek Federasyonu entitesinden, üçte biri ise Sırp Cumhuriyeti'nden seçiliyor. Halklar Meclisi'nde Boşnak, Hırvat ve Sırp toplulukları eşit olarak, beşer delegeyle temsil ediliyor.
Meclislerin ve yürütmenin kurulması, yalnızca kurumsal karmaşıklıktan değil, aynı zamanda farklı etnik topluluklardan gelen temsilciler arasında uzlaşma gerekliliğinden dolayı da sık sık gecikiyor. Önceki dönemlerde uzun süren müzakereler, boykotlar ve tıkanmalar görüldü; hükümetin kurulması seçimin ardından haftalar veya aylar alabilecek bir süreç olabiliyor.
Seçim gününün ilerleyen saatlerinde oy sayımına ilişkin ilk veriler ve teknolojik sistemlerin performansı kamuoyuyla paylaşılacak. Yetkililer, seçim sürecinin şeffaf ve güvenli şekilde tamamlanmasının önemine vurgu yapıyor.
Bosna Hersek’te Devlet Başkanlığı Konseyi üyeleri ile ulusal, entite ve kanton düzeyindeki yasama organlarının üyelerinin belirleneceği genel seçimlerde oy verme işlemi başladı.
