Türkiye'nin bor potansiyeli ve ekonomik hedefleri:
Türkiye, dünya bor rezervlerinin yüzde 73'ünü barındırıyor ve aynı zamanda dünya bor üretiminin yüzde 48'ini gerçekleştiriyor. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı verilerine göre 2024 yılında 2,5 milyon ton bor ürünü satışı yapılırken, satış geliri 1 milyar 322 milyon dolar seviyesine ulaştı. Bakanlık, 2026'da güncellediği veriler ışığında, borun yalnızca ham madde olarak ihraç edilmesinden ziyade katma değeri yüksek ürünlere dönüştürülmesi ve farklı sektörlerde kullanımının artırılmasını stratejik hedefler arasında konumlandırıyor.
Bu yaklaşımın amacı, ihracat gelirlerini yükseltmek ve teknoloji-yoğun uygulamalarda yerli üretimi güçlendirmek. Bakanlığın stratejisinde cam, seramik, metalurji, enerji, savunma ve özellikle tarım gibi alanlarda borun katkısının artırılması öne çıkıyor.
Tarımda bor: uygulamalar ve yatırımcı ilgisi:
İstanbul'da düzenlenen etkinlikte, borun tarımsal üretimde kullanımının yaygınlaştırılması ve bu alanda yabancı yatırımcı çekilmesi ana gündem maddelerindendi. Program saygı duruşu ve İstiklal Marşı ile başladıktan sonra, borun bitki gelişimindeki rolü ve gübre katkı maddesi olarak potansiyeli üzerine sunumlar yapıldı. Etkinliğe farklı ülkelerden temsilciler, iş insanları ve yatırımcılar katıldı.
Bor ile gübre üretimi yapan firmanın yönetim kurulu başkanı Harun Gündoğan, geliştirilen bor temelli gübrenin 'şu anda dünyanın 9 farklı ülkesinde' kullanılmaya başlandığını belirtti. Gündoğan, test ve denemelerin uzun süredir sürdüğünü, alınan sonuçların çiftçilerin memnuniyetini artırdığını vurguladı ve çalışmaların coğrafi olarak genişlediğini; Amerika kıtası, Kanada, Moldova, Azerbaycan ve Kazakistan gibi bölgelere ulaşıldığını ifade etti.
Yatırımcıların ifadeleri de uygulamaların sahada karşılık bulduğunu gösteriyor. Mustafa İzci ilk yatırım kararlarını değerlendirirken projenin inandırıcılığına işaret etti, Sergülen Bilen ise Çukurova bölgesinde bor temelli gübrelerin kullanıldığını ve tarımsal verimi 'yüzde 20 ila 30' oranında artırdığı yönündeki değerlendirmelere dikkat çekti.
Katma değere dönüşüm ve gelecek odaklı planlar:
Türkiye'nin bor stratejisi tarımla sınırlı kalmıyor; bakanlık, bor karbür ve ferrobor gibi katma değeri yüksek ürünlerin üretimini artırmayı ve borun sanayideki kullanım alanlarını genişletmeyi hedefliyor. Bu adım, ham madde ihracatından ziyade yerli üretim ve ileri işleme odaklı katma değeri yükseltme amacı taşıyor.
İstanbul buluşmasında yatırımcılar ve uzmanlar, bor temelli tarım uygulamalarının farklı ülkelere yayılması ile Türkiye'ye uluslararası yatırım çekilmesi için yol haritaları üzerinde durdu. Etkinlik, borun tarımsal verimliliği artırma potansiyeli ve sektörler arası entegrasyonuyla hem ekonomik hem de stratejik bir fırsat olarak ele alındı.
Sonuç olarak, Türkiye'nin rezerv üstünlüğü ve artan teknik uygulama deneyimi, borun hem tarımda hem de sanayide katma değer yaratacak biçimde değerlendirilmesine zemin hazırlıyor. Önümüzdeki dönemde yatırımların artması ve ürünlerin uluslararası pazarlarda yaygınlaşması, bu stratejinin merkezinde yer alacak.
HARUN GÜNDOĞAN
