Bitki çayları ve takviyeler: doktor kontrolü olmadan ciddi sağlık riskleri

Dahiliye uzmanları, hekim önerisi olmadan bitki çayı ve multivitamin kullanımının böbrek, karaciğer hasarı ve ilaç etkileşimleri riski taşıdığını vurguladı.

Yayın Tarihi: 19.11.2026 13:52
Güncelleme Tarihi: 19.11.2026 13:52

Bitki çayları ve takviyeler: doktor kontrolü olmadan ciddi sağlık riskleri

Giriş:

Soğuk havaların etkisiyle üst solunum yolu rahatsızlıklarının arttığı bu dönemde, hekim önerisi olmadan alınan bitki çayları ve gıda takviyelerinin yaratabileceği tehlikelere uzmanlar dikkat çekiyor. Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Dahiliye Bölümü’nden Doç. Dr. Müge Bilge ile Bahçelievler Devlet Hastanesi Dahiliye Bölümü’nden Uzm. Dr. İyed Oğuz, kontrolsüz kullanımın ilaç etkileşimleri, organ toksisiteleri ve hatta geri dönülemez sonuçlara yol açabileceğini belirtti.

Uzman uyarıları:

Doç. Dr. Müge Bilge, piyasada ve sosyal medyada kolay erişilen multivitamin ve bitkisel karışımların gereksiz ve aşırı kullanımına sık rastlandıklarını söylüyor. Bilge, sağlıklı, 50 yaş altı ve ek hastalığı olmayan bireylerde multivitamin eksikliğinin genelde beklenmediğini, buna rağmen gereksiz takviyelerin karaciğer ve böbrek toksisitesine ve acil diyaliz gereksinimine kadar varan ciddi sonuçlar doğurabileceğini belirtiyor.

Bilge, tedavi örnekleri arasında kilo kaybı amacıyla kullanılan 'Çin çayı' sonucu akut böbrek yetmezliği gelişen ve kalıcı hemodiyaliz gereksinimi doğan 20'li yaşlarda bir hastayı hatırlattı. Uzman, içeriği bilinmeyen karışımların alerjik reaksiyonlardan ölümle sonuçlanabilecek tabloları tetikleyebileceğini ve bazı etkilerin gecikmeli olarak da ortaya çıkabileceğini vurguladı.

Vitamin ve mineral kullanımı hakkında önemli noktalar:

Müge Bilge’nin aktardıklarına göre:

- C vitamini takviyesinin üst solunum yolu enfeksiyonunu önlediğine dair kanıt yoktur.
- Magnezyum eksikliği sık beklenen bir durum değildir; bağırsak gereksiz olanı büyük ölçüde atar, yüksek doz alımında alınan miktarın yüzde 70’inden fazlası atılabilir.
- A vitamini yağda çözünen bir vitamindir ve dikkatli kullanılmalıdır.
- Yüksek doz E vitamini kardiyovasküler riskleri belirgin şekilde artırabilir.

Bilge ayrıca, sosyal medyada sağlık çalışanı olmayan kişilerin önerileriyle takviye kullanımının yaygınlaştığını, bunun sağlık sistemini meşgul ettiğini ve ciddi sonuçlara yol açabildiğini ifade etti. Örnek olarak cilt ve saç amaçlı yüksek doz B7 (biyotin) kullanımının çarpıntı yakınmasıyla tiroid kliniklerine yönlendirdiğini belirtti.

Kimler özellikle dikkat etmeli ve hangi uygulamalar öneriliyor:

Uzm. Dr. İyed Oğuz, hekim kontrolü olmadan takviye kullanılmaması gerektiğini, özellikle yaşlı, kalp hastalığı, diyabet gibi kronik hastalığı olan bireylerde riskin yüksek olduğunu söyledi. Oğuz, sarı kantaron ve meyan kökü içeren ürünlerin kan sulandırıcı ilaçlarla etkileşime girip kanama ve diğer olumsuz etkilere yol açabileceğine dikkat çekti.

Uzmanlar şu pratik uyarılarda bulundu:

- Günlük olarak 1-2 poşet hazır bitki çayını geçmemek öneriliyor.
- Güneş ışığına yeterince maruz kalamayan kişilerde D vitamini düzeyi önemsenmeli; D vitamini seviyeleri 20’nin altındaysa zatürre, kırık ve artmış mortalite riski olabileceği hatırlatıldı.
- Gebeler, takviye kullanımında en hassas grup; plasentadan geçiş nedeniyle en çok risk taşıyanların başında geliyorlar.
- Herhangi bir takviye veya bitkisel ürün kullanmadan önce kan değerleri ve vitamin düzeyleri kontrol edilmeli, kullanılacaksa hekim önerisiyle kişiye özel değerlendirme yapılmalı.

Uzmanlar, sosyal medyadaki tanıtım ve kişisel önerilerle başlanan takviyelerin geri dönüşümsüz zararlar verebileceğini, içeriği bilinmeyen ürünlerin özellikle karışımlar halinde tehlike arz ettiğini vurgulayarak, halkı hekim danışmanlığı olmadan takviye ve bitki çayı tüketmemeye çağırıyor.

Sonuç olarak: Bitkisel ürünler ve multivitaminler doğal çağrışımıyla güvenli algılanabiliyor, ancak uzmanlar her bireyin yaşı, eşlik eden hastalıkları ve kullandığı ilaçları gözetilmeden bu ürünlerin kullanılmasının ciddi sağlık riskleri doğurabileceğini hatırlatıyor. Herhangi bir takviye kullanımı planlanıyorsa önce hekime başvurulmalı.

Bilinçsiz bitki çayı tüketimine dikkat: "Kilo vermek için Çin çayı kullanımıyla hemodiyaliz...

Bilinçsiz bitki çayı tüketimine dikkat: "Kilo vermek için Çin çayı kullanımıyla hemodiyaliz hastası olan kişi var"

Yazar
EDİTÖR

Meryem Özdemir

Ben Meryem Özdemir, 24 yaşındayım, Bursa'dan çalışıyorum. aksiyon.com.tr Gündem'deyim ama spesifik olarak eğitim ve sağlık politikalarındaki güncel gelişmelere odaklanıyorum. Öğrenmeye açık, meraklı ve enerjik bir yapım var.