Bir tabipten bakanlığa: Namık Gedik’in gölgede kalan öyküsü

Hayatı ve mesleki yükselişi:İsmail Namık Gedik 1911 yılında İstanbul Üsküdar'da doğdu. İlk ve orta öğrenimini İstanbul'da tamamladıktan sonra Kabataş Erkek Lisesi ve İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi'ni bitirerek 1936'da doktor unvanını aldı. Üniversite yıllarında öğrenci teşkilatlarında etkin rol oynayan Gedik, Türk Talebe Cemiyeti'nde genel sekreterliğe kadar yükseldi.Askerlik görevini takiben Aydın'ın Çine ilçesine hükümet tabibi olarak atanan Gedik, burada kısa sürede yörede tanınan bir hekim haline geldi. Daha sonra Haydarpaşa'daki kurumlarda dahiliye alanında uzmanlaştı; Muğla Memleket Hastanesi'nde iç hastalıkları uzmanlığı ve başhekimlik, ayrıca Haydarpaşa Numune Hastanesi Verem Pavyonu'nda görev yaptı. Eşi Melahat Gedik’in hukukçu olarak Çine'ye atanmasıyla aile burada yerleşti ve Gedik, 1950 seçimlerinde Demokrat Parti'den aday olarak aktif siyasete girdi.Siyasette yükselişi:14 Mayıs 1950 seçimleriyle TBMM'ye giren Gedik, IX., X. ve XI. dönemlerde Aydın'ı temsil etti. Demokrat Parti iktidarında hızla yükselen Gedik, Adnan Menderes'in yakın çalışma arkadaşlarından biri oldu. 17 Mayıs 1954'te Dâhiliye Vekâleti (İçişleri Bakanlığı) görevine getirildi ve ilk dönemini 10 Eylül 1955'e dek sürdürdü. 1957 seçimlerinde yeniden Aydın milletvekili seçilerek görevini sürdürdü.Görev sürecinde siyasi gerilimler:Gedik'in İçişleri Bakanlığı döneminde iktidarla muhalefet arasındaki ilişkiler sertleşti. 1958-1960 arasında CHP ve diğer muhalefet çevreleriyle yaşanan gerilimlerde Gedik'in bakanlığının uygulamaları yoğun biçimde eleştirildi. Topkapı, Uşak, Çanakkale-Geyikli ve Kayseri-Yeşilhisar gibi gelişmeler bakanlığı tartışmaların odağına taşıdı. Bu dönemde Gedik, hem Aydın siyasetinin hem de Demokrat Parti yönetiminin öne çıkan isimlerinden biri olarak anıldı.27 Mayıs 1960 ve ardından gelen ölüm:27 Mayıs 1960 sabahı Türk Silahlı Kuvvetleri içindeki bir grup subayın yönetime el koymasıyla Demokrat Parti dönemi sona erdi. Başbakan Adnan Menderes, Cumhurbaşkanı Celal Bayar ve hükümet üyelerinin gözaltına alındığı süreçte İçişleri Bakanı Namık Gedik de tutuklandı ve Ankara'daki Kara Harp Okulu'na götürüldü. İki gün sonra, 29 Mayıs 1960'ta, Gedik 49 yaşında hayatını kaybetti; o dönemin yetkilileri ölümü 'intihar' olarak açıkladı.Gedik ailesi ve bazı araştırmacılar uzun yıllar bu açıklamayı sorguladı. Güncel olarak İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, Gedik'i 27 Mayıs sürecinin mağdurlarından biri olarak nitelendirerek resmi 'intihar' anlatısını kabul etmediklerini ifade etti ve Gedik'in Ankara'daki naaşının Topkapı'daki Adnan Menderes Anıt Mezarı alanına nakledileceğini açıkladı. Bu karar, Gedik'in ölümü ve sorumluluk tartışmalarını yeniden kamuoyunun gündemine taşıdı.İsmail Namık Gedik, doğum yeri İstanbul olmasına rağmen Cumhuriyet döneminde Aydın siyasetinde iz bırakan bir figür olarak hatırlanıyor; Çine'de yıllarca sürdürdüğü hekimlik, üç dönem milletvekilliği ve İçişleri Bakanlığı görevleri bu etkinin temelini oluşturdu. Eşi Melahat Gedik de 1961'de aynı şehirden milletvekili seçilerek ailenin siyasal mirasını sürdürdü. Günümüzde adı, Aydın'ın Çine ilçesindeki bir caddeye verilerek yaşatılmaya çalışılıyor ve yeni mezar nakli kararıyla birlikte Gedik'in hayatı ve ölümü üzerine tartışmalar yeniden canlanmış durumda. TÜRK SİYASET TARİHİNİN ÖNEMLİ İSİMLERİNDEN, MERHUM BAŞVEKİL ADNAN MENDERES DÖNEMİNDE İÇİŞLERİ BAKANI OLAN VE 27 MAYIS DARBESİNDEN 2 GÜN SONRA İNTİHAR ETTİĞİ İLERİ SÜRÜLEREK ÖLÜMÜ AÇIKLANAN DÖNEMİN AYDIN MİLLETVEKİLİ İSMAİL NAMIK GEDİK, 66 YIL SONRA YENİDEN GÜNDEME GELDİ.

Bir tabipten bakanlığa: Namık Gedik’in gölgede kalan öyküsü

İçişleri Bakanı İsmail Namık Gedik’in 1960’taki ölümü ve naaşının Topkapı’daki Menderes anıtına nakli, 'intihar' anlatısını tekrar gündeme taşıdı.