Bin yıllık tat mı: Cizre'nin coğrafi işaretli memilheva geleneği
Şırnak'ın Cizre ilçesinde nesiller boyunca yaşatılan memilheva, hem yöresel kültürün hem de misafirperverliğin simgesi olarak öne çıkıyor. Cizre Kaymakamlığı tarafından 2021'de coğrafi işaretle tescillenen bu tatlı, basit üç malzeme ile hazırlanan bir lezzet hikâyesi anlatıyor.
Sade malzemeden karmaşık bir lezzet:
Memilheva, ustalıkla çırpılan badem, şeker ve yumurta akı karışımından oluşuyor. İçine katkı maddesi veya koruyucu konulmuyor; bu, lezzetin geleneksel dokusunu koruma tercihinin temelini oluşturuyor. Yapım tekniği de tarifin ayrılmaz parçası: ürünün kenarının yuvarlak veya sivri olmasının pişme ve iç yapı üzerinde doğrudan etkisi olduğu ustalar tarafından vurgulanıyor.
Yörede memilheva, yalnızca tatlı olarak değil, kültürel ritüellerin parçası olarak da önemli rol oynuyor. Bayramlarda, düğünlerde ve özel misafir ağırlamalarında en kıymetli ikramlardan biri sayılıyor; kız evinden damat evine gönderilen hediyeler ve yeni gelin sofralarının seçkin tatlıları arasında yer alıyor.
Geleneksel üretim ve güncel ticaret pratikleri:
Memilheva üretimini sürdürenlerin aktardığına göre tarif sözlü olarak nesilden nesile aktarılıyor. Üreticiler, reçeteyi değiştirmeden ve katkı maddesi eklemeden geleneksel lezzeti korumayı tercih ediyor. Bu yaklaşımın arkasında hem lezzet kaygısı hem de kültürel mirasa bağlılık bulunuyor.
Ercan Yıldızaydın, 2019'dan beri üretimi yapılan memilhevanın Cizre'nin hafızasında derin bir yere sahip olduğunu belirtiyor ve bu lezzetin artık herkesin ulaşabileceği hâle getirildiğini söylüyor. Üreticiler, isteğe göre tepsi halinde veya paketli kilo şeklinde satış yapıyor; yurt içine ve yurt dışına gönderimler gerçekleştiriliyor.
Kültür, ticaret ve gelecek perspektifi:
Memilheva, Cizre'nin gastronomi turizmi potansiyelinin somut örneklerinden biri olarak öne çıkıyor. Coğrafi işaret tescili, ürünün yerel kimliğini güçlendirirken, üreticilerin kargo aracılığıyla yaptığı sevkiyatlar lezzetin daha geniş kitlelere ulaşmasını sağlıyor. Üreticiler, anlaşmalı kargo hizmetleriyle 24 saat içinde teslimat yapabildiklerini, talebe göre uygun paketleme seçenekleri sunduklarını belirtiyor.
Memilheva, tarifindeki sadelikle ve kuşaktan kuşağa aktarılan yapım bilgisiyle sadece bir tatlı değil; Cizre'nin kültürel belleğini taşıyan bir miras olarak tanımlanıyor. Üreticilerin ortak görüşü, bu geleneksel lezzetin korunmasının hem yöre halkının kimliğine hem de bölgenin tanıtımına katkı sağlayacağı yönünde.
ERCAN YILDIZAYDIN, MEMİLHEVANIN KÖKLÜ BİR MİRAS OLDUĞUNU SÖYLEDİ
