HBX Ar-Ge Academy'den yenilikçi biyoteknoloji adımı:
ADÜ Teknokent'te faaliyet gösteren Karya Farma HBX Ar-Ge Academy, bıldırcın yumurtasındaki protein dizilerinden yola çıkarak kanser araştırmalarına yeni bir yaklaşım geliştirmeyi teklif etti. Kurucu Hakan Başlık tarafından aktarılan çalışmada, yumurta bileşenlerinin besin değeri yerine içerdiği kısa ve biyolojik olarak aktif peptit dizilerinin moleküler potansiyeli ön plana çıkarılacak.
Projenin bilimsel hedefi:
Başlık, yaklaşık 25 yıllık bıldırcın ve yumurta çalışmaları deneyimine dayanan öneride, özellikle yumurta akında bulunan ovotransferrin gibi özel proteinlerin içinde saklı kalan kısa peptit dizilerinin belirlenmesini amaçladıklarını söyledi. Bu diziler uzmanlarca kriptik peptit olarak adlandırılıyor; ana proteinin içinde pasif halde bulunup belirli işlemlerle açığa çıktıklarında antioksidan, bağışıklık düzenleyici, antimikrobiyal veya hücre çoğalmasını etkileyen yeni biyolojik aktiviteler gösterebiliyorlar.
Metot ve üretim yaklaşımı:
Projede, proteinlerin tamamını değil, etkinlik gösterebilecek kısa peptit adaylarını tespit etmek hedefleniyor. Bunun için bıldırcın ovotransferrininin genetik ve protein dizileri tavuk ve diğer kanatlı türlerle karşılaştırılacak; bıldırcına özgü bölgeler belirlendikten sonra bilgisayar destekli moleküler analizlerle en güçlü peptit adayları seçilecek. Seçilen moleküllerin sentetik genleri hazırlanarak laboratuvar bakterilerine veya maya hücrelerine aktarılabilecek. Böylece mikroorganizmalar, bıldırcın kökenli hedef molekülü üreten kontrollü biyolojik üretim merkezlerine dönüştürülebilecek.
Hedef hücre tipleri ve değerlendirme kriterleri:
Proje kapsamında üretilecek moleküllerin etkileri kolon, meme ve pankreas kanseri hücrelerindeki aktivite ile sağlıklı insan hücrelerindeki güvenlilik profilleri karşılaştırılacak. Araştırmada hücre çoğalması, apoptoz, oksidatif stres, demir metabolizması ve hücre zarı etkileşimi gibi mekanizmalar incelenecek. Başlık, projenin bilimsel değerinin yalnızca kanser hücresinin büyümesinin yavaşlatılması değil, molekülün kanser hücresini sağlıklı hücreden ayırabilme yeteneğinin belirlenmesi olduğunu vurguladı.
Yumurtanın yüksek besin değeri doğrudan bir kanser tedavisi anlamına gelmese de protein yapısındaki aminoasit dizilerinin biyoteknolojik olarak ortaya çıkarıldığında yeni ve hedefe yönelik biyolojik aktiviteler sunabileceği değerlendiriliyor. HBX Ar-Ge Academy bu çalışmayla, gıda bileşenlerinin moleküler çözümlemelerinden doğan adayların hem temel araştırma hem de biyoprodüksiyon ayağında test edilebileceğini göstermeyi amaçlıyor.
ADÜ TEKNOKENT’TE FAALİYET GÖSTEREN KARYA FARMA HBX AR-GE ACADEMY, BILDIRCIN YUMURTASINDAKİ PROTEİNLERİN GENETİK ŞİFRELERİNDEN KANSER HÜCRELERİNİ SEÇİCİ BİÇİMDE HEDEFLEYEBİLECEK YENİ BİR MOLEKÜL GELİŞTİRİLMESİNİ ÖNERDİ.
