tarladan depoya hasat süreci:
Sakarya ovasında yetişen ve halk arasında beyaz elmas olarak anılan bal kabağı, coğrafi işaret tesciliyle kent için hem kültürel hem ekonomik bir simgeye dönüştü. Üretim, özenle seçilen çekirdeklerin toprağa ekilmesiyle başlıyor ve yaklaşık 6 aylık titiz bakımın ardından hasada kadar ilerliyor. Olgunlaşan kabaklar işçiler tarafından tek tek kesilip traktör römorklarına yükleniyor; kesimin ardından kabuk ve iç yapısının istenen kıvama gelmesi için tarlada bir süre güneşte bekletiliyor.
Toplanan ürünler, kategorilerine göre ayrılarak depolara sevk ediliyor. Bu aşama hem kalite kontrolü hem de ürünün uzun süre saklanabilmesi açısından büyük önem taşıyor; coğrafi işaretli bal kabağı burada sınıflandırılıp, sonraki işleme adımlarına hazırlanıyor.
sınıflandırma ve lezzete dönüşüm:
Depolama sonrası ustaların dokunuşlarıyla bal kabağı çok çeşitli ürünlere dönüştürülüyor. Tescilli Sakarya bal kabağı önce tatlılara, sonra çorba, lokum, marmelat ve reçel gibi işlenmiş ürünlere dönüşerek sofralarda yerini alıyor. Hem yurt içinde hem de uluslararası pazarlarda talep gören ürün, kentin marka değerini artırırken bölge üreticisinin gelirine de katkı sağlıyor.
Bu süreçte ürünün işlenme yöntemleri de lezzeti belirliyor. Ustalar kabak dilimlerini dinlendirip, kontrollü şekerleme ve uzun pişirme teknikleriyle aroma ve dokuyu istenen düzeye getiriyor; bu sayede piyasada bilinen özgün kabak tatlısı ortaya çıkıyor.
üreticinin ve işletmecinin anlatımı:
Kabak ekimi ve hasadı yapan çiftçi İslam Aksoy, ekimin ağırlıklı olarak Akyazı ve Erenler ilçelerinde yapıldığını, toprağın ve iklimin kabağa elverişli olduğunu belirtiyor. Aksoy, ekim döneminin martın son haftasından nisan sonuna dek sürdüğünü, hasadın ise eylül sonundan ekim sonuna kadar yapıldığını aktarıyor. Tarlada fiyatın 10 ile 15 lira arasında değiştiğini, pazarda perakende satışın ise ortalama 30 lira olduğunu söylüyor.
Aksoy ayrıca geçen yıla göre ekilişin arttığını, geçen senenin kurak geçtiğini ve bu yıl rekoltenin %40 etkilediğini ifade ediyor. Coğrafi işaretli kabaktan daha çok tatlı yapıldığını, ancak çorbası ve farklı tatlı çeşitlerinin de hazırlandığını ve ürünün Türkiye’nin diğer illerine olduğu kadar diğer ülkelere de gönderildiğini belirtiyor.
Restoran işletmecisi Musa Kocaoğlu ise 2026 sezonunu açtıklarını, kabak tatlısını işletmede "elmas" adıyla sunduklarını anlatıyor. Kocaoğlu üretim sürecini şu sözlerle aktarıyor: dilimleyip bir gün dinlendirdikten sonra tencereye koyuyor, şeker serpiştirip ilk suyunu aldıktan sonra suyu döküp kaynatıyor; birer saat aralıklarla üç gün boyunca pişirip sonra dört gün dinlendirerek tatların kabağın içine işlemesini sağlıyor.
Sonuç olarak Sakarya’nın coğrafi işaretli bal kabağı, tarladan sofraya uzanan kontrollü bir üretim ve işleme döngüsüyle hem geleneksel lezzetleri koruyor hem de üretici ve bölge ekonomisine somut katkılar sunuyor.
Sakarya'nın coğrafi tescilli Beyaz Elmas'ının tarladan sofraya yolculuğu
